1. GEBELİK HAFTASI

Gebelik ortalama 40 hafta, yani 9 AY 10 GÜN devam eden bir süreçtir. Tıbbi olarak gebelik başlangıcınızı hamile kaldığınız adet döngünüzde (adet döngüsü üreme çağında olan bir kadının bir adet kanamasının ilk gününden diğer adet kanamasının ilk gününe kadar olan süreci tanımlar) gördüğünüz adetin ilk günü belirler. Bu nedenle gebeliğinizin birinci haftası aslında henüz hamile olmadığınız bir dönemdir.

Hamile kaldığınız tarihi net olarak hatırlayamayabilirsiniz, ancak Son Adet Tarihinizin ilk gününü daha kolay hatırlarsınız. Bu nedenle biz doktorlar sizin gebeliğinizi takip ederken hesaplarımızı sizin son adet tarihinizin ilk gününe göre yaparız.

Not: "Gebelik" kelimesi daha çok doktorlar, "hamilelik" ise anne ve baba adaylarınca kullanılan bir kelimedir. Sitede her iki kelime beraberce kullanılmıştır.

2. GEBELİK HAFTASI

Geçen hafta içerisinde bebeğinizin oluşumuna katkıda bulunacak ve ona sizin genetik yapınızı verecek yumurta hücresinin gelişimi hakkında bilgiler verdik. Bu hafta ise bebeğinizin genetik yapısının kalan yarısını oluşturacak eşinize ait sperm hücresi hakkında bilgiler edineceksiniz.

BU HAFTA BABA ADAYINDA OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Milimetrenin 100’de biri kadar uzunlukta olan sperm hücresi erkek üretim organları olan testisler içinde üretilir. Sperm hücreleri vücut ısısına dayanıklı olmadıklarından erkeğin spermi üreten (testis) ve depolayan (epididim) organları vücut dışında skrotum (torba) adı verilen yapı içinde yer alır.* Hücrenin baş, gövde ve kuyruk olmak üzere üç büyük parçası bulunur. * Baş kısmı yumurta hücresininin içine girebilmek için gerekli maddeleri (akrozom) içerirken, çekirdek adı verilen bölümde hücrenin babaya ait genetik yapısı bulunur. * Gövde kısmı hücrenin ileri doğru hareketi için gerekli enerji deposunu barındırır. * Kuyruk kısmı ise hücrenin hareketliliğini sağlar. *

Bir ejakülasyon (boşalma) esnasında milyonlarca sperm kadın genital sistemine girse de bunlar arasından yalnızca yumurta hücresine kadar gelebilen yaklaşık 1000 tanesi yumurta hücresini döllemeye aday olur. Adaylardan ise en güçlü bir tanesi yumurta hücresi içine kabul edilmeye hak kazanır.

Yumurta hücresi yumurtlamadan sonraki ilk 12 -24 saat içinde döllenmelidir. Bu nedenle başarılı bir döllenme için sperm hücreleri yumurta hücresi geldiğinde Fallop tüplerinde hazır bekliyor olmalıdırlar. Sosyal yaşamda "erkeğin kadını beklemesi" kuralı burada da geçerlidir.

Kadın vücudunda üremeyi sağlayan hormonların tümü erkekte de bulunur, ancak erkekte hormonların işlevleri farklıdır: Hipotalamusun verdiği emirle FSH hormonu testise giderek burada sperm hücrelerinin çoğalmasını ve olgunlaşmasını sağlar. LH hormonu ise testiste erkekliğe özgü testosteron hormonu üretimini sağlar. Kadında birim zamanda tek bir yumurta hücresi olgunlaştırılmasına karşın erkekte aynı anda milyonlarca sperm hücresi üretilerek olgunlaştırılır ve depolanarak hazır bekler.

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Son gördüğünüz adet kanaması belirtileri birkaç gün önce kayboldu. Muhtemel bir gebelik için sağ veya sol yumurtalığınızda bir yumurta hücresi olgunlaşmaya devam ediyor. Bu yumurta hücresi folikül adı verilen içi sıvı dolu bir yapı içinde olgunlaşır. Folikül 18-20 milimetre arası bir çapa ulaştığında artan hormonların etkisiyle çatlar ve içindeki olgun yumurta hücresini serbest bırakır.

Bu arada bebeğin yerleşip büyüyeceği rahim iç tabakası da gebeliğe uygun bir şekilde hazırlıklarına devam ediyor. Adet döngünüz, yani bir adet kanamanızın ilk gününden sonraki adet kanamanızın ilk gününe kadar geçensüre 28 gün ise muhtemelen 14. günde, yani bu haftanın son gününde veya gelecek haftanın başında yumurtlama gerçekleşecek.

* * * * * * * *

Üreme çağında olan kadınların her ay adet kanaması görmesinin nedeni aslında rahim iç tabakasının muhtemel bir gebelik için her ay tazelenmesinin sağlanmasıdır.* Adet kanamasıyla birlikte eskimiş rahim iç tabakası dışarıya atılır ve bölgede hemen yenilenme süreci başlar. Gelişmekte olan folikülün ürettiği östrojen hormonu rahim iç tabakasının yeniden gelişmeye ve kalınlaşmaya başlamasını sağlar. * Rahim iç tabakasının bebeği misafir edebilecek özelliklere tam olarak kavuşması yumurtlama sonrası salgılanan progesteron hormonunun rahim içini düzenleyici ve geliştirici etkisiyle mümkün olur. *

*

Progesteron hormonu adeta östrojen hormonu tarafından "gelişigüzel serpiştirilmiş" rahim iç tabakasında çevre düzenleme çalışması yaparak bebeğin
* yerleşimi ve gelişimine zemin hazırlar.

Progesteron hormonu yumurtlama olduktan sonra yumurtlamanın olduğu yumurtalık dokusunda oluşan sarı cisim tarafından üretilir ve salgılanır.

Gebelik gerçekleşmezse gelişen rahim iç tabakası kanamayla dışarı atılır ve yeni bir adet döngüsü başlar.

Kadınların bazılarının adet döngüsü daha kısa veya daha uzun olabilir. Böyle bir durumda yumurtlama günü hesaplanması şu şekilde yapılır: Adet döngüsünün uzunluğundan 14 gün çıkarılır ve bulunan rakam yumurtlama gününü belirtir. Örnek olarak 31 günlük bir adet döngüsüne sahipseniz 31-14=17. adet döngüsü günü yumurtlama gününüzdür. Bu hesaplama bazı kadınlarda adet döngüsünün istikrarlı olmaması veya yıl içinde zaman zaman değişmesi nedeniyle her zaman doğru sonuç vermeyebilir.

Kadınların bazıları yumurtlama günlerini belirgin bir şekilde sağ veya sol kasıkta kısa süren bir batma şeklinde hissederler. Batma şeklindeki bu ağrıya Almanca'da "mittelschmerz" adı verilir.

Yukarıdaki iki diyagramdan üstte olanı adet döngünüz boyunca olan hormonal değişiklikleri göstermektedir.

Östrojen hormonu tüm adet döngüsü boyunca nispeten sabit bir şekilde salgılanırken yumurtlama gününüzden yaklaşık bir gün önce bu hormonun kan seviyesi aniden yükselmeye başlar. Bu yükselmenin nedeni yumurtalıkta gelişmekte olan folikülün ürettiği hormon miktarının son derece artmış olmasıdır.

Östrojen hormonunun en yüksek seviyeye çıkmasıyla beyin folikülün çatlamaya hazır olduğu mesajını almıştır ve bir gün sonra yumurtlamayı sağlayıcı LH (luteinizan hormon) seviyesini en üst seviyeye çıkarır ve kısa zamanda yumurtlama gerçekleşir.

Yumurtlama gerçekleştikten sonra yumurtalıkta folikülün çatladığı yerde oluşan sarı cisim progesteron hormonu salgısı yapmaya başlar ve bu hormon kanda hızla artar.

Progesteron hormonu vücut ısısını artıran bir hormondur ve yukarıdaki iki diyagramdan altta olanında görüldüğü gibi "bazal vücut ısısı" az miktarda yükselir.

Yumurtlama gününüzü mutlaka doğru bir şekilde öğrenerek ilişkide bulunmak istiyorsanız en iyi seçenek LH (luteinizan hormon) adı verilen hormonun idrardaki miktarını belirleyen "yumurtlama çubuklarından" faydalanmaktır. Bu çubukları idrarınıza batırdığınızda size verdikleri mesajla yumurtlamanızın olacağı günü büyük bir doğrulukla öğrenmeniz mümkündür.

Yumurtlama gününün bazal vücut ısısını hassas bir şekilde ölçen termometrelerle de belirlenmesi mümkün olmakla beraber bu yöntem daha az güvenilirdir.

Salgı İnceleme Yöntemi ile Yumurtlama Gününün Belirlenmesi

* * * * * * * *

Rahimağzından salgılanan mukus (mukus, "kaygan, yapışkan sıvı" anlamına gelir), adet döngüsü boyunca salgılanan hormonların (östrojen ve progesteron hormonları) etkisiyle döngünün farklı günlerinde farklı özellikler gösterir. Bu değişiklikleri anlayabildiğinizde yumurtlama gününüzün olduğu zamanı da doğru bir şekilde belirlemeniz mümkündür.* Günlük kontrollerinizde rahimağzı salgınızın özelliklerini işaret ve orta parmaklarınızı vajinanızın derinliklerine yerleştirerek belirlemelisiniz. Salgının bir kısmını parmaklarınızla toplayıp dışarı alabilirseniz işiniz daha da kolaylaşır. *

*

Bakmanız gereken salgının kıvamı ve esnekliğidir: Elinize gelen salgı yumurta akı kıvamlı, beyaz-sarı renkli ve baş ve işaret parmaklarınız arasında çektikçe, yani parmaklarınızı birbirinden uzaklaştırdıkça uzama eğilimi gösteren bir özellik taşıyorsa ve vajinanızın "ıslak" olduğunu hissediyorsanız bu, yumurtlamanızın kısa süre önce gerçekleştiğini veya yaklaştığını gösteren en değerli bulgulardan biridir. Mukusun en bol olduğu ve kıvamının en fazla olduğu gün yumurtlama gününüzdür. Bundan sonra rahimağzı salgınız giderek bu özelliklerini yitirir.

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

*

* * * * * * * *

Yumurtalıkta gelişen folikül çatladıktan sonra serbestleşen yumurta hücresi sıklıkla aynı taraftaki Fallop tüpünün saçakları tarafından içeriye alınır ve tüpün iç boşluğunda ilerlemeye başlar.Gebelik oluşabilmesi için yumurtlama gerçekleştikten sonraki ilk saatlerde yumurta hücresinin spermlerle karşılaşması gerekir. Bir yumurta hücresinin etrafını çok sayıda (yaklaşık 1000 adet) sperm hücresi kuşatmasına karşın bunlardan normalde yanlızca bir tanesi yumurta hücresi içine girmeyi başarabilir.

*

* * * * * * * *

Fallop tüpünün saçakları sürekli hareket halindedir ve yumurta hücresi serbestleştiğinde hücreyi hemen içine alır. Fallop tüpünün içindeki tüycüklerin hareketleriyle hücre rahim içine doğru ilerlemeye başlar ve burada hazır bekleyen sperm hücreleri topluluğuyla karşılaşır. En güçlü sperm hücresi yumurta hücresi tarafından içeri kabul edilir ve “kapılar diğer spermler için kapanır”.

*

Sperm hücrelerinin vajinada başlayan yolculukları yaklaşık 10 saatte tamamlanır ve bu sürenin sonunda milyonlarca sperm hücresinden yalnızca çok az bir kısmı yumurta hücresini görme şansına erişir.

* * * * * * * *

Yumurta hücresinin etrafında içeriye girmek için devam eden “savaş” yaklaşık 24 saat sürer ve bu süre sonunda yumurta hücresi “prensini” seçer ve onu içeri alır. Sperm hücresinin yumurta hücresinin içine girmesi yaklaşık 20 dakikalık bir çaba sonunda gerçekleşir. Diğer sperm hücrelerinin içeri girmesi artık söz konusu değildir.

*

Sperm hücreleri vajinaya ilk geldiklerinde burada doğal olarak var olan asit ortam ile savaş vermek durumundadırlar ve bu savaşta meni salgısının içinde bulunan asit nötralize edici maddeler onlara yardımcı olur. Vajinadan rahimağzı içine yumurtlama esnasında salgılanan progesteron hormonunun kolaylaştırıcı etkisiyle rahatlıkla geçen spermler önce rahim içine girerler ve buradan da Fallop kanallarının içine götüren girişi rahatlıkla bulurlar. Sperm hücrelerinin yollarını bulmasında yumurta hücresinin rolü büyüktür. Yumurta hücresi taşıdığı varsayılan negatif yük ile pozitif yüklü sperm hücrelerini kendisine doğru çeker.

Fallop tüpünün içine yönlendiklerinde sperm hücrelerinin anormal şekilli olanları, hareketsiz ve güçsüz olanları çoktan yarışı kaybetmişlerdir.

Yumurta hücresine ulaşan sperm hücreleri oransal karşılaştırma yapılacak olursa ortalama boyda bir erişkinin katettiği 4.5-5 kilometre kadar bir yol almış olurlar. Bu sperm hücreleri için uzun bir yoldur ve bu yolu katetmeyi en hızlı ve enerji deposu en fazla olanlar başarabilir.

Sperm hücreleri Fallop tüpü içinde hareket ederken tüp içinde bulunan sıvılar bu hücrelerin ilerlemesine yardımcı olurlar. İlginç bir şekilde aynı sıvı ve tüp içindeki tüycükler ters yönde hareket eden yumurta hücresi ile sperm hücrelerinin birbirlerine kavuşmalarına imkan vermek için aynı zamanda her iki yönde hareketi kolaylaştırıcı etki gösterirler.

Yumurta hücresinin içine girmeye aday sperm hücresinin baş kısmında bulunan eritici maddeler yumurta hücresinin nispeten kalın dış kabuğunu geçebilecek özelliklere sahiptirler.

Sperm hücresinin yumurta hücresinin dış kısmında içeriye girmek için erittiği bölge buradan başka bir spermin içeriye girmesine engel olmak için dakikalar içerisinde tamir edilir.

Sperm hücresi yumurta hücresine girdikten sonra yumurta hücresi negatif yüklü konumdan pozitif yüklü konuma geçer ve bu pozitif yüklü diğer sperm hücrelerini iterek bu hücrelerin artık seçimini yapmış yumurta hücresinden uzaklaşmasına katkıda bulunur.

* * * * * * * *

* Sperm hücresi içeri girerken kuyruğunu dışarıda bırakır. Bu olay uzaya gönderilen bir füzenin atmosferden çıkarken yükünü hafifletmek amacına yönelik olarak yakıt deposunu atma işlevine benzetilebilir. * Yumurta hücresi ile sperm hücresi arasındaki boyut ilişkisini bir gökdelenin içine giren bir kişi ile karşılaştırabiliriz. * Sperm hücresi içeri girdiğinde görevinin farkındadır ve getirdiği ansiklopedi ciltlerini (kromozomları) güvenle bırakacağı yeri aramaya başlar ve kısa zamanda yumurta hücresinin bilgi işlem merkezi olan hücre çekirdeğine ulaşır. * Hücre çekirdeğine ulaştığında kromozomların birleşme işlemi gerçekleşmeye başlar ve 23 adet kromozom içeren yumurta hücresi ile yine 23 adet kromozom içeren sperm hücresinin bilgileri kısa zamanda birleşir. * Yeni canlı oluşmuştur. *

*

* * * * * * * *

Genetik birleşme tamamlandıktan hemen sonra Fallop tüpünden rahim içine doğru olan yolculuk devam ederken, hücresel çoğalma da başlar. Bu çoğalmayla önceleri tek hücreden oluşan yeni canlının mikroskopik görünümü de değişime uğrar. 2, 4, 8, 16 hücre şeklinde oluşan çoğalma sonucunda ortaya çıkan yapıya mikroskopik görünümü nedeniyle morula (“dut”) adı verilir. Morula aşamasına gelen canlı hemen hemen rahim içine de ulaşmıştır.

*

Sizden ve eşinizden gelen hücrelerin “tek vücutta birleşmesi” sonucu oluşan yeni canlı, yani bebeğiniz sizin ve eşinizin genlerinin harmanlanmasıyla oluşmuş, yani hem sizden hem de eşinizden esinlenerek tasarlanmış size benzeyen ancak sizden apayrı bir genetik yapıya sahip bir birey olarak aramıza katılmıştır.

Sağlıklı bir genetik yapı, sağlıklı bir yeni neslin en önemli belirleyicisidir.

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Geçen haftanın başında yumurtlama gerçekleşti. Sperm hücreleri ile yumurta hücresi karşılaştı ve yumurta hücresi bebeğinizin genetik yapısının sizden kalan yarısını belirleyecek sperm hücresini seçti ve onu içeri aldı. Sizin 23 kromozomluk genetik maddeniz ile eşinizin 23 kromozomluk genetik maddesi birleşerek yepyeni bir genetik yapıya sahip bebeğinizin ilk hücresi oluştu. Zigot adı verilen bu hücre hızla bölünmeye başladı.

2 hücre, 4 hücre, 8 hücre ve 16 hücre şeklinde oluşan bölünme devam ederken Fallop tüplerinin içindeki yolculuk yeni canlıyı yerleşeceği rahim içine doğru götürdü.

Morula aşamasındayken rahim iç tabakasına ulaşan canlı artık blastosist olarak anılır. Bebeğinizi oluşturacak bu hücre topluluğu rahim iç tabakasına geldiğinde kendisi için en mükemmel yeri bularak bu haftanın başında buraya yerleşir. Çoğu durumda en mükemmel yer damarlanmanın en iyi olduğu rahim arka duvarının üst kısımlarıdır.

İmplantasyon ("yerleşme") gerçekleştiğinde bazı anne adayları lekelenme tarzında bir kanama görürler. Buna implantasyon kanaması adı verilir ve döllenmeden sonraki 3-7. günler arasında ortaya çıkar. Kanamanın nedeni aynen bir inşaat yapılmadan önce temel kazılması gibi, rahim iç tabakasında da "temel kazılması" ve bu esnada burada bulunan bir kılcal damara denk gelinmesidir.

Bu haftanın sonunda normal şartlarda adet kanamanızı bekleyecektiniz. Gebelik planladığınıza göre beklentiniz kanamanızın olmaması yönünde olacak elbette. "Acaba hamilemiyim?" diye meraklanmaya başladınız. Bu sorunun cevabını alabilmek için farklı seçenekleriniz var: Kanda beta HCG hormonu (bu hormon implantasyon gerçekleştikten sonra salgılanır) ölçümü henüz bu haftada dahi gebelik tanısı koyabilir. Ancak bu test kan alınmasını gerektirir ve nispeten pahalı bir testtir. İdrar testleri ise ucuz testlerdir ancak gecikme olduktan sonra doğru sonuç vermeye başlarlar.

Bu haftanın sonunda adet görmeyecek olsanız dahi aynen adet görecekmiş gibi belirtiler hissedebilirsiniz. Kadınların önemli bir kısmında yorgunluk, göğüslerde dolgunluk, uykuya eğilim, bel ağrısı ve ruh hali değişiklikleri henüz bu dönemde bile kendini gösterebilir. Kendinizde hiç bir değişiklik hissetmiyorsanız sabredin: Gebelik henüz yeni başlamıştır ve belirtiler henüz ortaya çıkmamıştır.

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Yukarıdaki elektron mikroskop resimlerinde en solda 4 hücreli aşama, ortada ise morula aşamasının erken dönemleri görülmektedir. En sağdaki resim ise bebeğinizin rahim iç tabakasına yerleşmeden hemen önceki durumunu göstermektedir. Burada hücre topluluğunun Zona Pelusida adı verilen hücre çeperinden kurtulmak için yaptığı “yumurtadan çıkma” (hatching) işlevi görülmektedir.

İmplantasyon, yani rahim içine yerleşme işlevi hücrelerden salgılanan rahim iç tabakasını eritici bazı maddelerle gerçekleşir ve kendini eriyen bölgenin içine gömen bebek, üzerinin de bir tabakayla örtülmesini sağlar ve kendini dış etkenlere karşı koruma altına alır.

Yerleşme tamamlandığında bebek beta HCG adı verilen hormonu üretmeye başlar ve bununla anneye “yerleşme işlemi tamam” mesajını verir.

Blastosist oluştuktan sonra hücre toplulukları hemen aralarında iş bölümü yapmaya başlarlar: Bebeğinizin vücudunu oluşturacak hücreler bir kenara, bebeğin beslenmesini sağlayacak hücreler diğer bir kenara çekilir ve aralarında amniyon boşluğu adı verilen geniş bir boşluk oluşur. Bebeğin beslenmesi işlevini üstlenen hücrelere trofoblast adı verilir. Bu hücreler İleride plasentayı oluşturacaklardır. Trofoblast hücreleri hemen en yakınlarındaki anneye ait kılcal damarlarla iletişim kurarlar ve anneyle bebek arasındaki ilk madde alışverişi başlar.

Bebeği oluşturacak hücreler ise embriyoblast adını alırlar. Bu hücreler bir yandan yolk kesesi adı verilen yapıyı, öte yandan organların gelişimini sağlayacak olan ektoderm, endoderm ve mezoderm adı verilen üç ayrı tabakayı oluştururlar. Üç tabakadan oluşan ve bebeğin ilk hali olarak tanımlanabilecek olan bu yapıya bir disk yapısında olduğundan embriyonik disk adı verilir.

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bebeğiniz geçen haftanın sonunda rahim iç tabakasına yerleşti ve vücudunuza Beta HCG adı verilen hormon salgısını yaparak sinyaller göndermeye başladı. Bu hormon kanda normal şartlarda yalnızca gebelik olduğunda bulunan ve idrarda da saptanabilen bir maddedir.

Bu hafta adet görürseniz asla "Ben ne zaman gebe kalacağım?" endişesine kapılmayın. Korunmasız bir siklusta (adet döngüsünde) bir kadının gebe kalma şansı yanlızca %25'tir. İlk birkaç denemeden sonra kadınlar sıklıkla bu endişeye kapılırlar ve doktora koştururlar. Her kadının gebe kalma "hızı" farklıdır ve biz doktorlar genellikle 12 ay boyunca (yaşı ileri olanlarda 6 ay boyunca) düzenli bir şekilde ilişkide bulunulmasına karşın gebe kalamadığınızda bazı tetkikler başlatırız.

Dikkat: Hamile kalmakta aceleci davranırsanız kendinizi kısa zamanda gereksiz bir tüp bebek uygulamasının başrol oyuncuları olarak bulabilirsiniz. Sabredin...

Bazı durumlarda ise adet kanamanız gecikmesine rağmen gebelik testiniz menfi gelebilir. Bunun en muhtemel nedeni testin erken dönemde yapılması olmakla beraber gerçekten de adet kanamanız gebelik dışı bir nedene bağlı gecikmiş olabilir. Üreme çağındaki kadınlarda adet kanamasının gebelik dışında en sık gecikme nedeni ruhsal olaylardır.

* * * * * * * *

Yumurtlama olgusunun beyindeki merkezi hipotalamus bölgesidir ve bu bölge beyin korteksi adı verilen ve duygu ve düşüncelerimizin oluştuğu beyin üst merkezinin sıkı denetimi altındadır. İleri derecede gebe kalma arzusu, ileri derecede gebe kalma korkusu, ruhsal stres, iklim değişiklikleri ve diğer birçok neden bu bölgenin hipotalamusa “adet gecikmesi” emrini vermesine neden olabilir.

*

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bebeğiniz bu dönemde 0.2 - 0.4 milimetre uzunluğunda oval bir disk şeklinde ve organlar oluşmaya başlıyor.

Ektoderm adı verilen yapı beyin-omurilik, duyu organları ve sinir sisteminin tüm parçalarını, cilt, saç, tırnak, dişler, dış dünyaya açık tüm boşluklar (ağız içi, sinüsler, gözün kornea tabakası gibi) ve ter, meme ve gözyaşı salgı bezleri gibi dış dünyaya salgı yapan salgı bezlerini,
* Endoderm adı verilen yapı: Sindirim sistemi ve aksesuarlarını (karaciğer, pankreas, safra kesesi), solunum sistemi, idrar torbası ve tiroid bezini,
* Mezoderm adı verilen yapı ise kaslar, kemikler, lenf sistemi, dalak , kalp ve dolaşım sistemi, böbrekler ve üreme organlarını oluşturacaktır.

Hızla büyümeye devam eden bebeğinizin boyu bu haftanın sonuna doğru 1.5 - 2 milimetre olacak. Soldaki resimde bebeğinizin ilk gelişen organlarından biri olan kalbi ve koryon villusları aracılığıya madde alışverişi yapan vücut sapını görüyorsunuz. Vücut sapı daha sonra göbek kordonuna dönüşecek.

Kalp embriyoda ilk gelişen organ olarak bu haftanın ortasında atmaya başlayacak. Bir inşaat yapmaya başlandığında gerekli malzemelerin inşaat sahasına getirilmesi için ilk önce transport başlar. Benzer şekilde bebeğinizin kalbi atar ve oluşan ilk yollardan bebeğe gerekli malzemeler anne kanından buraya taşınmaya başlanır.

Embriyoya sıkı sıkıya bağlı olan yolk kesesi bu dönemde bebeğe ait kan hücresi üretiminden sorumludur ve diğer işlevleri henüz tam olarak çözülememiştir.

Bebeğin beyin ve omurilik dokusu bu haftanın başından itibaren nöral oluk boyunca gelişmeye başlamıştır. İnşaatın “şantiyesi” yani yönetim binası oluşmuştur.

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Gebelikte östrojen ve progesteron hormonlarının salgısında önemli değişiklikler meydana gelir ve hormonların günlük salgılanma miktarı ve hatta gün içindeki salgılanma hızı değişir. Bu değişikliklerin amacı sizi bedenen ve ruhen gebelik ve doğuma hazırlamaktır. Duygusal dalgalanmalar yaşıyorsanız bunun nedeninin hormonlardaki değişimler olduğunu bilmelisiniz.

Bulantıların sabah ortaya çıkmasının verdiği rahatsızlığı yanında bir avantajı da vardır: Sabah kalkar kalkmaz hamile olduğunuzu hatırlar ve yaşam tarzınızı gebeliğe uygun şekilde sürdürmeye devam edersiniz. Bulantılar gebelik hormonlarının iş başında olduğunun ve gebeliğin normal seyrettiğinin en önemli belirtilerinden biri olmakla beraber sağlıklı bebekleri olan ve hiç bulantı yaşamamış çok sayıda anne vardır.

Bulantılarınız sizin gıda almanızı tümüyle engelliyorsa alabileceğiniz önlemler konusunda doktorunuza danışın.

Hamileliğinizin bu döneminde bulantı dışında sık idrara çıkma, yorgunluk, uykuya eğilim, baş ağrıları gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Baş dönmesi de bu dönemin tipik belirtilerindendir. Yorgunluk ve uykuya eğilim, sizin vücudunuza gebelik öncesi dönemden olan "borçlarınızı" kapatmaya yönelik çalışan belirtilerdir. Fırsat buldukça uyumak bu belirtilerin daha hızlı kaybolmasını sağlar.

Gebeliğin erken dönemlerinden itibaren salgılanan hormonların etkisiyle meme uçlarınızda koyulaşma ve memelerinizde dolgunluk ve büyüme, beraberinde ağrı ortaya çıkabilir. Süt bezleri gerekli sinyali almış ve hazırlık yapmaya başlamışlardır bile. Memelerdeki dolgunluk size rahatsızlık veriyorsa sütyeninizi değiştirmeli ve memeleri alttan iyi destekleyecek size uygun bir sütyen kullanmalısınız. Sütyen kullanmama ise bu şikayetin daha da artmasına neden olabilir.

Sık sık acıkma da yine artan hormonların etkisine bağlı olarak ortaya çıkan diğer belirtilerdir. Rahiminiz büyümeye ve idrar torbanıza baskı yapmaya başladığından idrar torbanızın az miktarda dolması bile idrar yapma ihtiyacının uyanmasına neden olabilir. Bu yüzden daha bu gebelik haftasında bile sık idrara çıkma şikayetleriniz başlayabilir.

Doktorunuz bu haftada sizi gördüğünde smear testi için jinekolojik muayene önerebilir. Papsmear testi jinekolojik muayene esnasında rahimağzından sıvı örneği alınması işlemidir ve tümüyle ağrısızdır. Alınan bu sıvının Patoloji Uzmanı tarafından mikroskop altında incelenmesi bu bölgede ileride kanser oluşturabilecek hücrelerin görülmesini sağlayabilir ve bu incelemeyle ek olarak rahimağzı enfeksiyonu tanısı konabilir. Tüm kadınlara yıllık olarak yapılması önerilen bu testin yapılma önerisini kabul etmelisiniz.

Çeşitli nedenlerle yine bu hafta doktorunuz size vajinal ultrasonografi yapmak isteyebilir. Jinekolojik muayene, Papsmear için örnek alınması ve vajinal ultrasonografi uygulaması bebeğinize zarar vermez. Bu tür uygulamalar gebeliğe zarar verseydi biz doktorların gebeliğin bu döneminde cinsel ilişkiyi de yasaklamaları gerekirdi. Doktorunuzun önerisi dahilinde olan özel durumlar hariç cinselliğinizi kısıtlamanız için bir neden yoktur ve özel bir durum oluşmadıkça bu öneri gebeliğinizin sonlarına kadar geçerlidir.

Bebeğinizin organ gelişiminin devam etttiği birinci trimesterde doktorunuz önermedikçe hiç bir ilaç kullanmamalısınız. Saç boyama, manikür gibi gerçekten ihtiyacınız olmayan şeylerden de kaçınmanızda fayda vardır. Alkol, uyuşturucu, sigara gibi bebeğinize zarar verebilecek alışkanlılardan tüm gebelik boyunca uzak durmalısınız.

Sigara kullanımı düşük riskini artıran bir durum olduğu gibi, ileri gebelik haftalarında erken doğum riskini artırır ve bebeğinizin doğum kilosunun “hakettiğinden” daha düşük olmasına neden olabilir. Kadınların çoğu gebelik hormonlarının etkisiyle sigaradan soğurlar. Eğer bu sizde gerçekleşmemişse bilinçli iradenizi kullanarak sigara içmekten ve sigara içilen ortamlarda bulunmaktan kaçınmalısınız.

Bu gebelik haftasından itibaren düşük belirtilerine karşı duyarlı olmalısınız. Kanama ve ağrı düşük tehdidinin en önemli belirtileridir. Her kanama ve ağrı düşük olacağı anlamına gelmemekle beraber gebelikte kanama miktarı ne olursa olsun mutlaka doktor muayenesi gerektiren bir durumdur. Çalışmalar sağlıklı bebek doğuran annelerin %30-40'ının gebeliklerinin herhangi bir döneminde kanama şikayetinden yakındığını göstermektedir.

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bu haftanın başında sizden bebeğinize oksijen ve besin maddelerini götürecek, bebeğinizden aldığı karbondiyoksit ve artık maddelerini size geri getirecek dolaşım sistemi olan plasenta işlev göstermeye başladı.

* * * * * * * *

Trofoblast hücreleri (bebeği beslemekten sorumlu hücreler) rahim içine yerleşme esnasında rahim duvarının derinliklerine kadar inerek resimde görülen villus adı verilen parmaksı çıkıntıları oluştururlar. Bu çıkıntıların arasında bebeğe ait kan dolaşımı, villuslar arasındaki alanda ise size ait dolaşım sistemi vardır ve bu iki dolaşım sistemi birbirine direkt temas etmez. Sizin dolaşım sisteminizde bulunan bağışıklık sistemi hücreleri bebeğe ait hücrelerle direkt olarak karşılaşsaydı, kendilerine yalnızca %50 benzeyen bu hücreleri yabancı olarak algılayacak ve bu hücreleri tahrip etmeye çalışacaktı. Nitekim organ nakillerinin tam olarak başarılı olamamasının en önemli nedenlerinden biri nakil edilen organın organı alan beden tarafından yabancı olduğunun anlaşılmasıyla reddedilmesi ve vücuttan atılmaya çalışılmasıdır. Kendi içinde yabancı bir dokunun büyümesine istisnai olarak yalnızca gebelik durumunda izin veren bu düzenek doğanın mucizelerinden biridir.

*

Resimde bebeğin sağında baş kısmından en ucuna kadar gördüğünüz kıvrımlı yapı nöral tüp adı verilen tüp şeklindeki bir boşluk ve bu boşluktan beyin ve omurilik dokusu gelişecek. Bebeğiniz bu haftalarda arka kısmı ön kısmına göre daha hızlı geliştiğinden, adeta ters bir C şeklini almış durumda.

Kalp, damarlara kanı pompalayarak dokuların kanl ihtiyacını sağlamaya hızla devam ediyor.

Bu gebelik haftasının sonunda 10-12 milimetre boyunda olan bebeğinizin gelişmesi hızlanmaya başlar. Göbek kordonu, gözler, göz kapakları, kulaklar, ağız, burun kökü ve burun delikleri, taslaklar halinde ortaya çıkmaya başladı bile. Kalp, tüm gelişmekte olan organlara kan pompalamaya devam ediyor. Her geçen gün bebeğinizin dokuları hızla gelişiyor. Bebeğinizin kol ve bacakları, dizler, dirsekler, el ve ayak parmakları ve bu parmaklarda tırnakların minicik taslakları ortaya çıkmış durumda. Dudaklar bu haftanın sonundan itibaren gelişmeye başlayacak.

Bebeğiniz gebeliğin en erken dönemlerinden itibaren amniyos kesesi adı verilen bir sıvı içinde korunma altındadır. Vücut sıcaklığında olan bu sıvı onu hem darbeler, ısı değişiklikleri gibi zararlı olabilecek etkenlerden korur, hem de bedeninin rahim iç duvarlarına değmeden serbest bir şekilde gelişebilmesi için ona en uygun ortamı hazırlar.

Yani soğukta otobüs beklemek, karnınıza birinin yanlışlıkla hafifçe dokunması gibi etkenler bebeğinize zarar vermez.

Yanda 7 haftalık bir bebeğin ultrason görüntüsünü görüyorsunuz. Siyah olan yuvarlak boşluk gebelik kesesi, etrafındaki beyaz "hale" rahim iç tabakası, bu "halenin" dışındaki yapı ise uterus (rahim).* Kese içindeki ince uzun yapı embriyo, hemen sağında yer alan halka şeklindeki yapı ise daha sonra kaybolacak olan yolk kesesi. *

Ultrasonografi incelemesinde gebeliğe ait yapıların görülebilirliği kişiden kişiye, gebelik haftasına ve yapılan ultrasonografi şekline göre oldukça değişken olabilir. Vajinal ultrasonografi karından yapılan ultrasonografiye göre yapıların daha erken görülmesine olanak verir.

Bebeğinizin boyu bu haftada yaklaşık 15 milimetre. İlk vücut hareketleri de geçen haftanın ortasına doğru başladı. Hatta bebeğiniz kollarını dirseklerinden bükebiliyor (resim). Gelecek hafta diz eklemi, el ve ayak bilekleri de hareketine başlayacak. Ancak bu hareketleri siz 16.-20. haftalar arasında hissedeceksiniz.

Bebeğinizin dil ve dudaklarının oluşumu bu haftanın sonunda tamamlanacak. Diş ve damak yapısı da bu haftanın sonunda oluşmaya başlıyor. Lens (mercek), bağırsaklar, pankreas ve bronşlar da yavaş yavaş belirgin hale gelmeye başladı. Akciğerler bu hafta içinde gelişimini hızlandıracak, ancak bu yapıların tamamlanması 34. haftanın sonlarını bulacak.

Bebeğinizin iskelet dokusu taslak olarak çoktan hazır bile. Kıkırdak şeklinde olan bu kemik taslakları gelecek haftalardan itibaren kemikleşmeye başlayacak. El ve ayak parmakları tümüyle oluşmuş olmakla birlikte henüz perdelerle birbirlerine bitişikler.

Bebeğiniz bu hafta içinde geçen haftaki büyüklüğünün iki katına ulaşmış olup, yaklaşık 2 gram ağırlığında!

Bu gebelik haftasında yapılan bir ultrasonda bebeğinizin kalp atışlarını (gördüğünüz gibi oldukça hızlı!) net olarak izleyebilirsiniz. Ayrıca yandaki resimde görüldüğü gibi kol ve bacak taslakları, gözlerin yeri da ultrasonografik olarak gözlenmeye başlamıştır.* Eğer şanslıysanız bu hafta ultrasonda bebeğinizin kol-bacak hareketlerini bile görebilirsiniz. *

Sol tarafta bu haftanın başında baş-popo mesafesi 25 milimetre olan bir bebeği, en sağdaki resimde ise bebeğin bu haftadaki 3 boyutlu ultrasonografi görüntüsünü  görmektesiniz.

Bu haftada bebeğinizin yüz yapısında önemli değişiklikler var. Dudaklar ve gözler giderek gelişimini sürdürüyor ve ağız açıp kapama hareketleri de başladı. Gözler bu hafta da adeta bir balık gibi yüzün yanlarında yer alırlarken, orta hatta hızla yaklaşıyorlar.

Bağırsaklar önceleri kordon içindeyken, karın içinde kendileri için oluşturulan boşluğa doğru ilerlemeye başladılar.

Bebeğinizin bu hafta sonunda boyu 4 santimetre ve ağırlığı tam 4 gram!

Bu gebelik haftasında artık bulantılarınız hafiflemeye başlar. Bazı anne adaylarında ise bu şikayetler birkaç hafta daha aynı şiddette devam edebilir. Doktorunuza danışarak aldığınız ilaçları kullanmaya devam edebilirsiniz.

Gebelik hormonlarının etkisiyle bazı anne adaylarında kolay sinirlenme, huzursuzluk, keyifsizlik gibi ruhsal belirtiler ortaya çıkabilir. Bunlar geçici belirtilerdir.

Gebelikte kan hacmi %40-50 oranında artar. Bu yüzden de hızlı gelişim gösteren meme dokusunda ve vücut ağırlığınıza maruz kalan ayaklarınızda başta olmak üzere vücudunuzun çeşitli bölgelerinde toplardamarlar belirginleşmeye başlayabilir. Bacaklarınızdaki damarların belirginleşmesi sizde mutlaka varis oluşacağı anlamına gelmez. Yine de bu konuda yapabileceğiniz birşeyler olduğunu bilmeli ve gerekli önlemleri almalısınız.

Düşük kilolu anne adayları tüm gebelik boyunca 15-20 kilo
* Normal kilolu anne adayları 12.5-17.5 kilo
* "Kilolu" anne adayları ise 7.5-12.5 kilo alırlar.
* Çoğul gebeliği olanlarda ise kilo alımı daha da fazla olur (gebelik öncesi kilo durumuna göre değişmek üzere 12.5-25 kilo)

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Normalde idrar zehirli atık maddeler içermesine rağmen bebeğinizin böbrekleri bu haftalarda atık maddeleri vücuttan uzaklaştırma görevini henüz üstlenmediklerinden bebeğinizin idrarı zararsızdır ve bakteri de içermez.

Karaciğer bu günlerde çalışmaya başlar ve kan üretimi görevini üstlenir.

Zehirli maddeleri vücuttan uzaklaştırmaya görevli karaciğer ve böbreklerin rahim içi yaşamdaki bu görevlerini plasenta üstlenir.

* Bebeğinizin genital organları bu haftadan itibaren giderek belirginleşir. Genital tüberkül ("tepe") adı verilen yapı bu hafta kız ve erkek bebekte aynı görünümdedir, ancak gelecek haftanın sonuna doğru klitoris ya da penis olarak farklılaşmaya başlayacaktır. * resim: bebeğin bu haftadaki 3 boyutlu ultrasonografi görüntüsü *

Bu günlerde bebeğinizin göz rengini belirleyecek olan iris tabakası da oluşur. Yine göz kapakları da bu haftanın sonunda oluşacak ancak ileri gebelik haftalarına kadar kapalı kalacaklardır.

Bu hafta bebeğinizin boyu 5.5 cm. ve ağırlığı tam 6 gram!
*  

Bu haftanın sonunda bebeğinizin organ gelişimi büyük ölçüde tamamlanıyor. Bebeğinizin en hızlı geliştiği hafta bu haftadır.

Bebeğinizin baş-vücut oranı arasındaki değişim, oranın bu haftada “normale” oldukça yaklaşmasını sağlıyor.

Bebeğinizin koku, tad alma ve dokunma duyusunun önümüzdeki haftadan itibaren oluşmaya başladığını ve dış kulak yolu ve kulak zarının da bu hafta oluştuğunu bildiğinizde onun artık dış dünyayla temas kurmaya başladığı sonucunu da rahatlıkla çıkarabilirsiniz.

İşitme duyusunun tamamlanması 24. haftaya kadar bekleyecek olsa da bebeğiniz rahim içini ve kendi bedenini dokunarak tanımaya başlamıştır çoktan. Buna tad alma duyusu da eklendiğinde bu algıların bebeğinizin beyninde depolanmaya başlamasıyla beyin ilk öğrenme faaliyetlerine başlayacaktır. Yani hafıza çoktan kaydetmeye başlamıştır bile...

El ve ayak parmakları arasındaki perdeler bu haftalarda ortadan kalkıyor ve artık bebeğiniz ellerini açıp kapatabiliyor.* Sizin ileriki haftalarda hissedeceğiniz tekmelemeler de bu haftalarda sıklaşıyor. * Bazı anne adayları bebeklerin kıpırtılarını bu haftalarda hissettiklerini söyleseler de bebeğinizin kasları henüz hareketlerini hissettirecek kadar güçlü değildir. *

11-14 testi hakkında bilginiz var mı? * Adından da anlaşılacağı gibi 11-14. haftalar arasında (gelecek haftanın başı ve takip eden 3 hafta içinde) yapılan bu incelemede bebeğinizin ultrasonda ense pilisi kalınlığı (bebeğin ensesinde oluşan boşuk) ölçülür ve beraberinde kanda ölçülen bazı maddeler bilgisayara girilerek Down sendromu olasılığı belirlenir.

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 7 cm. ve ağırlığı tam 8 gram!

Bebeğiniz bu haftadan itibaren artık parmağını da emmeye başlar.

11-14 testi uygulamasında bebeğin ense pilisi kalınlığını ölçmek için belirli bir pozisyonu alması beklenirken bebeklerin bu haftalarda ne kadar inanılmaz vücut hareketleri yapabildiğini görmek şaşırtıcıdır. Amuda kalkma, başının üzerinde dönme, takla atma, köprü kurma (!), ayaklarından faydalanarak rahim içinde yukarı tırmanma bu kadarcık bir bebeğin rahatlıkla yapabildiği hareketlerdir.

Doktorunuz size ultrasonografide bebeğinizin kalp atışlarını gösterdiğinde veya dinlettiğinde bebeğinizin kalbinin ne kadar hızlı attığına şaşırabilirsiniz. Gerçekten de rahim içindeki bebeklerin kalbi dakikada 120-160 kez atar. Bunun nedeni rahim içinin nispeten düşük oksijene sahip bir ortam olmasıdır. Bebeğinizin kalbi rahim içi yaşamda daha fazla devir yaparak kendi için gerekli maddeleri sağlamak durumundadır.

* İkizlerin rahim içi dünyası oldukça ilginçtir. * İkiz bebeklerin rahim içi yaşamlarıyla ilgili yapılan araştırmalar ikizlerin birbirlerini gebeliğin bu haftalarında bile farkettiklerini ve birbirlerine dokunmaya çabaladıklarını göstermektedir. * İkizleri birbirinden ayıran amniyos zarı şeffaf bir yapı olduğundan bu kardeşlerin ileri haftalarda birbirlerini görmeleri de imkan dahilindedir. *

* resim: ikizlerin bu haftadaki 3 boyutlu ultrasonografi görüntüsü *

Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu 7 cm. ve ağırlığı tam 14 gram!

Bu dönemde genital tüberkül ("tepe") adı verilen yapının ultrasonografideki duruşuna göre (erkek bebeklerde yukarı doğru, kız bebeklerde vücuda paralel) cinsiyet konusunda bir fikir edinilmesi mümkün olsa da çoğu doktor cinsiyeti net olarak görene kadar bilgi verme konusunda isteksizdir. Halk arasında "doktorların bebeğin kemik yapısına bakarak cinsiyeti görebildikleri" konusunda yanlış bir inanç mevcuttur. Kemik yapısı ile cinsiyet arasında bir bağlantı yoktur.

Bu haftadan itibaren bebeğinizin karaciğeri safra üretimine başlıyor. Kan şekerinin dengelenmesinden sorumlu insülin hormonu da bu haftadan itibaren bebeğinizin pankreasında üretilmeye başlanıyor.

Akciğerleri henüz hava ile dolu olmasa da bebeğiniz bu haftalardan itibaren solunum hareketleri yaparak solunum kaslarını çalıştırmaya başlıyor.

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 9 cm. ve ağırlığı tam 26 gram!

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

İkinci trimester (ikinci üç aylık dönem) hamilelik döneminizde en çok rahat edeceğiniz dönemdir. Gebeliğin erken dönemlerinde ortaya çıkan şikayetlerin önemli bir kısmı kaybolmuş ve vücut gebeliğe uyum sağlamıştır. Yorgunluğunuz devam ediyorsa istirahat etmeye devam etmelisiniz.* Gebelik hormonlarınız bu gebelik haftasında artık maksimum seviyeye ulaşmışlardır ve daha fazla artış göstermezler. Bu da bulantılarınızın ve yorgunluk hissinizin kaybolacağı, kendinizi daha rahat hissedeceğiniz anlamına gelir. * Bu gebelik haftasından itibaren progesteron hormonunun etkisiyle tüm düz kaslarda oluşan genel gevşeme bağırsak hareketlerinin de azalmasına neden olacağından kabızlık şikayeti ortaya çıkabilir. Büyüyen rahiminizin kalın bağırsak üzerindeki baskısı da bu şikayeti artırabilir. Lifli besinlerden zengin beslenmeli, tuvalet ihtiyacınızı ertelememelisiniz. *

Kabızlık şikayetiniz sizi çok rahatsız ederse doktorunuzun önerisine göre çeşitli ilaçları kullanabilirsiniz. * Pratik öneri: Bir anne adayı için en güzel kahvaltı: corn flakes (mısır gevreği) +yulaf ezmesi+süt+az miktarda şeker (süt yerine meyve suyu da olabilir). Bu karışım lif oranı yüksek (kabızlığa karşı oldukça etkili), B vitamininden zengin, süt kullanırsanız kalsiyum içeriği yüksek, meyve suyu kullanırsanız C vitamini içeriği yüksek bir karışımdır. * * Bu gebelik haftasından itibaren göğüslerinizde ve karnınızdaki toplardamarların daha da genişlemiş olduğunu farkedebilirsiniz. Meme uçlarınız büyür ve rengi koyulaşmaya başlar. Meme dokusu emzirme için yapmaya başladığı hazırlıkları hızlandırmaktadır. *

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

*

Bebeğiniz bu haftadan itibaren solunum yapma çalışmalarına hız verir. Gözler ve kulaklar gelişimini sürdürmekte, boyun uzamaktadır. Bebeğin başı daha da hareketlenmiş ve çenesine yaslanmış sabit pozisyonundan kurtulmuştur. Bebeğiniz artık ellerini ve ayaklarını kendi isteğine göre serbestçe hareket ettirmektedir.

Bebeğinizin kalp atışları bu dönemde Doppler cihazı yardımıyla (dikkat: burada kastedilen doppler cihazı ultrasonografi incelemesinde kullanılan Doppler değil, kalp atışlarını karnınızdan duymaya yarayan ufak bir el aletidir) duyulabilir.

Daha önce doğum yapmış anne adayları tecrübeli olduklarından bebeklerinin hareketlerini bu haftanın sonuna doğru hissedebilirler. Ancak ilk gebeliğini yaşayan anne adayları bu haftalarda ısrarla hareketleri hissettiklerini söyleseler de aslında bu "hareketler" kendi bağırsaklarına aittir. Bu yanılgıyı yaşayan anne adayları "dün oynuyordu, bugün oynamadı" diye endişe duyabilirler. Hareketleri hissetmek için beklemeye devam etmelisiniz...

*  

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Rahiminizi artık dışarıdan elle hissedebilirsiniz. Elinizi karnınıza koyduğunuzda elinize top gibi, yumuşak bir kitle gelecektir. İşte bebeğiniz buradadır. Birkaç hafta içinde varlığını yeterince belli edecektir merak etmeyin. İlk gebeliğinizi yaşıyorsanız bebeğinizin hareketlerini hissetmek için birkaç hafta daha beklemelisiniz. Sizin gibi ilk gebeliğini yaşayan bir arkadaşınız bebek hareketlerini hissettiğini söylediğinde endişelenmeyin. Onun hareket olarak algıladıkları geçen hafta belirttiğimiz gibi muhtemelen kendi bağırsak hareketleridir.

*

Su içiyorsunuz değil mi? Su, doku metabolizmasının vazgeçilmez bir ögesidir ve bu özellikleriyle aslında bir besin maddesi olarak görülebilir. Günde en az 8 bardak su içmeye ve sıvı gıdalar almaya özen gösterin. Bu miktar yaz aylarında artmalıdır.

Pratik olarak söylemek gerekirse: idrar renginizin açık sarı olması yeterince sıvı aldığınızın güvenli bir göstergesidir.

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

*

Bebeğinizin kemik ve kas dokusu bu gebelik haftasından itibaren biraz daha hızlı gelişmeye başlar. Cildi bu haftada çok ince ve şeffaftır ve cilt yüzeyinde belirgin damar yapıları izlenir. Lanugo adı verilen ipeksi cilt tüyleri de bu haftadan itibaren gelişmeye başlar. Bu tüyler 26. haftaya kadar varlığını sürdürür.

Yandaki ultrasonda bebeğin yüzü ve göz boşluğunun içinde lens (mercek) yapısı görülmektedir. Bebeğin kemik yapısı beyaz, içinde yüzdüğü amniyos sıvısı siyah olarak görüntülenmiştir.

Bu gebelik haftasının sonuna doğru yapılan bir ultrasonda erkek bebeklerin testis ve penislerinin görülmesiyle %100 doğrulukla cinsiyet belirlenebilir (resim). Ancak elbette daha ileri haftalara kadar ve hatta bebek doğana kadar cinsiyeti belirlenemeyen bebekler de olabilir. Bu, bir yandan bebeğin pozisyonuyla, öte yandan cinsiyetiyle (kız bebekler daha geç tanınır), yine ultrason cihazının ve ultrasonu yapan kişinin özellikleriyle ilgilidir.

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 12 cm. ve ağırlığı tam 74 gramdır.

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bu haftalardan itibaren yüzünüzde ve vücudunuzun güneşe maruz kalan bölgelerinde lekelenmeler oluşmaya başlayabilir. Kanda artan östrojen hormonunun cilt rengini sağlayan pigment üretici hücreler üzerindeki etkisi nedeniyle oluşan bu lekelenmeler genellikle kalıcı değildirler. Ancak cildin derin tabakalarında oluşmuşlarsa doğum sonrası giderilmeleri için ileri teknikler kullanılması gerekebilir.* Güneşe çıktığınızda koruyuculuğu yüksek güneş kremleri kullanarak bu lekelerin oluşumunu büyük oranda engelleyebilirsiniz. Bu lekeleri makyajla kapatmanızda bir sakınca yoktur. *

Damarlarınızdaki toplam kan miktarı tüm gebelik boyunca, gebelik öncesine göre %40-50 oranında artar. Bu artış gebeliğin en erken dönemlerinde başlar ve 16. haftada hızlanır. Kan miktarının bu kadar artmış olması burun tıkanıklığı ve burun kanaması gibi belirtilere neden olabilir.

Artan kan hacmi büyüyen bebeğinizin ihtiyaçlarının karşaılanması açısından önemlidir. Bu nedenle kalbiniz daha çok çalışır. Kalbi "sağlam" olan anne adaylarında kalbin daha fazla çalışması bir problem yaratmaz.

Allerjik bünyesi olan anne adaylarının hamilelik döneminde allerjilerinde çoğu zaman azalma olmasına karşın bazen belirtiler daha şiddetli olabilir, bazen de yeni bir allerji ortaya çıkabilir.

Gebelik Dönemi ve Alerji

Bu haftalarda bacaklarınızın özellikle arka yüzünde kılcal damarlarda bir belirginleşme hissetmiş olabilirsiniz. Bu kılcal damarlar gerekli önlemler alınmadığında sonradan tedavisi zor olan varis gelişimine neden olabilirler. Kalıtsal olarak varis geliştirme eğiliminiz olabilir, ancak siz yine de şimdiden bazı önlemler alarak bu gelişimi yavaşlatabilir veya durdurabilirsiniz.

Bebeğinizde nöral tüp defekti ve Down sendromu risk belirlemesi yapan Üçlü test, ideal olarak 16-18. gebelik haftaları arasında uygulanır. Bu testin yapılabilmesi için bu gebelik haftaları arasında doktorunuza başvurmayı ihmal etmeyin. 11-14 testiniz yapılmışsa doktorunuz bu testin yapılmasını gerekli görmeyebilir. Ülkemizde en sık yapılan uygulama sadece üçlü test yapılması, ikinci sıklıktaki uygulama hem ikili test hem de üçlü test yapılması, en az uygulananı ise tek başına ikili test yapılmasıdır. İkili test yaygınlaşana kadar bu sıralama varlığını sürdürecek gibi görünmektedir.

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* Bebeklerin bacakları bu haftada kollarından daha uzundur ve rahim içinde bol miktarda yerleri olduğundan bol bol hareket ederler. Bebeğinizin el ve ayak tırnakları da bu gebelik haftasından itibaren daha da uzar. * Bu haftadan itibaren özellikle daha önceden doğum yapmış anne adayları bebeklerinin hareketlerini hissetmeye başlayabilirler. Bebeğin kemikleri geliştikçe ve kasları güçlendikçe bu hareketler daha iyi hissedilecektir. *

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 17 cm. ve ağırlığı tam 110 gram!

*  

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* Rahiminiz göbek deliği seviyesine ulaşmak üzere ve bunu elinizle hissedebilirsiniz. Bebeğiniz bu haftadan itibaren önceki haftalara göre daha hızlı kilo almaya ve gelişmeye başladığından muhtemelen siz de biraz daha hızlı kilo almaya başlayacaksınız. Bu döneme kadar anne adayları ortalama ortalama olarak 2.5-5 kilo alırlar. Bazı anne adaylarının "karınları" kendi "haftadaşlarına" göre daha büyük olabilir. Bunun en muhtemel nedeni bağırsaklar içinde biriken gazdır. "Karnı" daha küçük gösteren anne adaylarında ise muhtemel neden karın ciltlerinin sıkı olmasıdır. *

Bu hafta ya da en geç 18. haftanın sonuna kadar üçlü test incelemenizi yaptırmalısınız. Bazı laboratuvarlar kullandıkları bilgisayar programlarının yardımıyla üçlü test değerlendirmesini 20. hafta ve hatta sonrasına kadar yapabilseler de risk belirlemesinin daha erken yapılmasında fayda vardır.

Bazı doktorlar 11-14 testi yapıldığında üçlü test yapılmasını gerekli görmezken, diğerleri hem 11-14 testi, hem de üçlü test yapılmasını önerebilirler. Doktorunuz hangi yaklaşımı uyguluyorsa siz de ona uyun.

Bazı doktorlar ise 11-14 testinin yapılması sonrası üçlü test uygulanmayacaksa gebelik takibinde nöral tüp defekti (NTD) riskini belirlemek için yıllardan beri kullanılagelen alfafetoprotein (AFP) ölçümü yapılmasını önerirler. Çoğu doktor ise detaylı yapılan bir ultrasonografide NTD tanısı mümkün olduğundan bu amaçla üçlü test yapılmasını gerekli görmez.

*

Amniyosentez Nedir?

*

11-14 testinde veya üçlü testte risk çıkması durumunda veya başka nedenlerle Down sendromu ve diğer kromozom bozukluklarının araştırılması gerekli olduğunda (ultrasonografide çeşitli bulguların saptanması, daha önce kromozom bozukluğu olan bebek doğurmuş olmak gibi) anne adaylarına 16-18. gebelik haftaları arasında amniyosentez önerilir. Bu, bebeğin içinde yüzdüğü sıvıdan bir enjektör yardımıyla bir örnek alınması işlemidir. Bu sıvıda bebeğinize ait olan hücreler ve diğer bazı maddeler incelenerek kesin tanı konur.

* *

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* * * * * * * *

Bebeğin ciltaltı yağ depoları bu gebelik haftasından itibaren hızla artmaya başlar. Bebek ve plasenta bu haftada yaklaşık aynı boyutlardadır. Ufacık kalp günde 30 litre kan pompalar. * Yandaki resimde ilk görüntü 17. gebelik haftasında bir bebeğin ayağını, ikinci görüntü ise yüz profilini belirgin olarak göstermektedir. *

* * * * * * * *

* Bebeğinizin emme, yutma ve göz kırpma refleksleri de bu gebelik haftalarında ortaya çıkar. Bu haftadan itibaren bebeğinizin kemiklerinde kalsiyum depolanma işlemi hızlanır. Bu nedenle kalsiyum içeren gıdaları bolca tüketmeniz son derece önemlidir. Bebeğiniz asla kalsiyumsuz kalmaz, ancak siz yeterince kalsiyum almazsanız kemiklerinizdeki depolarınız azalabilir. *

*

Kalsiyum almanın en iyi yolu ilaç şeklindeki kalsiyum takviyesi değil, doğal besinlerdir. Kalsiyumdan zengin besinler doğanın bir lutfu olarak beraberinde bu kalsiyumun iyi emilmesini sağlayacak maddeleri de içerirler!

*

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 18 cm. ve ağırlığı tam 150 gram!

*

*  

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

İkinci trimester, tansiyonunuzda muhtemelen hayat boyu en düşük değerlerle karşılaşacağınız dönemdir. Bebeğe giden kan akımının artması ve kan damarlarında genel bir gevşeme hali olması nedeniyle ortaya çıkan bu durum sizde çeşitli şikayetlere neden olabilir.

Gebelik döneminde dolaşım sisteminde ortaya çıkan bu değişiklikler nedeniyle kalbinizin ani pozisyon değişikliklerine cevabı yavaşlar ve durup dururken olabileceği gibi genellikle ani yapılan hareketlerde tansiyonunuz düşebilir. "Postural hipotansiyon" adı verilen bu durumda ani yapılan ayağa kalkma hareketlerinde tansiyonunuz aniden düşebilir ve buna bağlı belirtiler ortaya çıkabilir.

Gebelikte tansiyon düşmesine bağlı baş dönmesi, bayılma hissi normal kabul edilebilir. Eğer bu şikayetler sık ortaya çıkmıyorsa ve bilinç kaybı gibi ağır bir durumla sonuçlanmıyorsa gebeliğiniz üzerinde olumsuz bir etkisi olması beklenmez.

* Tansiyonunuz düştüğünde klasik öneri "tuzlu ayran iç" şeklinde olsa da daha iyi olanı bacaklarınızı resimde gördüğünüz gibi yükseltmek ve bu pozisyonda birkaç dakika kalmaktır. İster evde, ister işte olun, tansiyonunuz düştüğünde en yakın divana veya uygunsa yere uzanarak bacaklarınız yükseltin ve şikayetlerinizin geçmesini sağlayın. Bu hareket kalbe daha fazla kan dönmesini sağlayarak tansiyonunuzu kısa zamanda normale döndürür. *

Toplumumuz geleneksel olarak tansiyon ölçmeye "çok meraklı" bir toplumdur. Sokaklarda elinde tansiyon aletiyle dolaşarak tansiyon ölçen ve yaptığı bu "mini check-up" sayesinde geçimini sağlayan insanlar giderek azalmış olsa bile bu merakımız evlerde yaygın olarak kullandığımız aletlerle varlığını sürdürmektedir.

Dijital aletlerle zaman zaman tansiyonumuzu gözden geçirmek sağlığımıza katkısı olan bir alışkanlık olsa da bu durum anne adayları için geçerli olmayabilir. Üstte solda gördüğünüz geleneksel tansiyon aletini cazibesi ve kolay kullanımıyla gölgede bırakan ve sağdaki resimde gördüğünüz dijital aletler gebelik döneminde doğru sonuç vermezler ve küçük tansiyonunuzu gerçeğinden daha düşük ve hatta "sıfır" olarak bile ölçebilirler.

* Ortaya çıkan damarsal değişiklikler nedeniyle gebelik döneminde tansiyon ölçme yöntemi daha farklıdır ve dijital aletler hamile tansiyonu ölçmeyi "bilmezler". Dahası konuyla ilgili eğitim almamış bir kişi normal klasik aletle bile doğru ölçüm yapamayabilir. * Anne adayının tansiyonu takip gerektiriyorsa ölçüm mutlaka doktor veya konuyla ilgili eğitim almış ebe-hemşire tarafından yapılmalıdır. *

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* * * * * * * *

* Bebeğiniz bu haftalarda el ve ayak parmaklarını sık sıkı açıp kapar (resim) Bebeğinizin bağırsaklarında mekonyum adı verilen ilk dışkı da bu gebelik haftasından itibaren oluşmaya başlar. Erkek bebeklerde prostat gelişimi bu gebelik haftasında başlar ve tamamlanır. *

*

* * * * * * * *

Yandaki ultrason resminde bebeğinizin gözlerini görüyorsunuz. Bu haftada bebeğinizin gözleri nispeten büyüktür ve haftalar ilerledikçe "normale" döner.

*

* * * * * * * *

* İlk gebeliğinizse bebek hareketlerini gelecek haftanın başında karnınızda bir kelebeğin kanat çırpması gibi hissetmeye başlayacaksınız. Özellikle ilk gebeliğini yaşayan anne adaylarında hareketler 22. haftaya kadar algılanamayabilir. Doktorunuz size ultrasonda bebeğin hareketlerini gösterecektir. * Hareketlerin ilk algılanmasından sonra bebeğin büyümesine paralel olarak hareketler de güçlenecektir. *

*

Bebek ilk hareketlerine 8-10. haftada başlar. Oldukça zayıf bu hareketler ultrasonda gözlenebilir. Bağımsız kol ve bacak hareketleri 10. haftada, vücut ve baş hareketleri 16. haftada başlar ve 14. haftada başlayan solunum hareketleri çalışmaları 20-24. haftada hızlanır. Daha önce doğum yapmış olan anne adayları ilk hareketleri 16 hafta kadar erken bir dönemde hissedebilirken ilk doğumunu yapacak olan anne adayları hareketleri 22. haftaya kadar hissedemeyebilirler. Anne adayları tarafından ilk hareketlerin hissedilmesi "canlanma" olarak tabir edilse de aslında bebek çok erken haftalardan itibaren "canlıdır".

Hissedilen hareket baş ya da kol-bacakların "gerilmesi" şeklinde, vücudun "dönmesi" şeklinde, ya da "tekmeleme" şeklinde olabilir. Uyku-uyanıklık durumuna göre bebek saatte 8-40 arasında hareket yapar. Bunların yanlızca bir saniyeden uzun süren ve güçlü olanları anne tarafından hissedilir. Her bebek baştan itibaren kendine özgü bir hareket etme alışkanlığı geliştirir. "Bebek hareketlerinin azalması" anne tarafından "bebeğin hareket etme alışkanlıklarının" değişmesidir. Bebeğin uyuması 20 dakika kadar kısa 2 saat kadar uzun olabilir ve bu dönemde hareketler oldukça azalır. Ancak önceden oldukça iyi oynayan bir bebeğin bir saat boyunca hiç oynamaması anormal kabul edilmeli ve anne adayı sakin bir köşeye çekilerek bebeğinin hareketlerini tekrar değerlendirmeli, gerekli durumlarda doktoruna danışmalıdır.

Özellikle hareketlerin ilk hissedilmeye başladığı günlerde anne adaylarının bir kısmı bebeklerinin hareketlerinin azaldığını sanarak endişeye kapılırlar. Hareketlerin ilk hissedildiği günler en güçlü olanlarının algılanabildiği günlerdir ve tüm hareketler hissedilemediğinden anne adayında bebek oynamıyormuş hissi ortaya çıkabilir.

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 20 cm. ve ağırlığı tam 210 gram! 

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* * * * * * * *

* Bu gebelik haftasından itibaren cildinizdeki değişiklikler belirginleşebilir. Bu değişiklikler gebelik hormonları ve gebeliğin mekanik etkileri (rahimin büyümesi) sonucu oluşurlar. Kloazma (gebelik maskesi) adı verilen alın, yanak, burun ve çenede yama tarzında kızarıklıklar özellikle güneşe aşırı maruz kalmanız durumunda belirginleşebilir. Bu lekeler genellikle kalıcı olmasalar da giderilmesi zor olabilirler. *

*

* * * * * * * *

Daha önce ele aldığımız gibi, karnınızın, meme dokunuzun ve bazı anne adaylarında kalçaların büyümesine bağlı olarak bu bölgelerde çatlaklar oluşmaya başlayabilir. Çatlak olan cilt alanlarında kaşıntılar da sıktır. Cildinizin kuru olması kaşıntı şikayetini artırır. * Çatlaklar sıklıkla kalıtsal özelliklere bağlı olarak anne adaylarının %50'sinde oluşurlar. Badem yağı ya da diğer özel bazı kozmetik ürünlerle çatlak oluşan bölgelerde cildinizin kurumasını ve kaşınmasını önleyebilirsiniz. *

*

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* Bebeğinizin cildi lanugo adı verilen ipeksi tüylerle kaplı. Bu haftadan itibaren vernix caseosa (verniks kazeoza okunur) adlı madde de üretilmeye başlandı. Bu madde beyaz renkli, krem kıvamında ve bebeğinizin cildini kaplayarak koruyan bir maddedir. Bebeğiniz doğduğunda bu maddenin nasıl birşey olduğunu göreceksiniz. Verniksin amacı bebeğinizin cildini sürekli olarak maruz kaldığı sıvı ortamdan korumaktır. 9 ay boyunca bir su dolu bir küvette kalsanız cildinizin alacağı şekli düşünebiliyormusunuz? *

* * * * * * * *

Bebekler rahim içindeki duruşlarını hareket ederek sık sık değiştirirler ve genellikle 34. hafta civarında (bazen daha geç) baş aşağı pozisyon alırlar. Bebeklerin %4'ü ise miyadına baş yukarı pozisyonda girer. Doktorunuz size bebeğinizin duruş pozisyonunun başaşağı olduğunu söylediğinde eğer o anda gebeliğinizin erken aşamalarından birinde bulunuyorsanız "doğum pozisyonu mu aldı acaba?" şeklinde bir kaygı duyabilirsiniz. Bebeğin erken bir dönemde baş aşağı durması erken doğum belirtisi olarak kabul edilmez, yalnızca onun o an için duruş tercihini yansıtır. * Sağdaki resim: Leonardo Da Vinci * ("rahim içindeki bebek"), 16.YY

*

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 22 cm. ve ağırlığı tam 280 gram!

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Gebeliğin ilk yarısını geride bırakmak üzeresiniz. Artık "karnınız" da yavaş yavaş çıkmaya başladı. Rahiminizi şu anda tam göbek deliğiniz hizasında hissedebilirsiniz. Bundan sonra da her hafta yaklaşık bir santimetre yukarı çıkmaya devam edecek.

* Gebeliğin en ilginç yönlerinden biri de 20. gebelik haftasından itibaren normal tekil bir gebelikte rahiminizin en üst noktası ile kasıklarınızın ortasında yer alan pubis kemiği arasındaki mesafenin santimetre cinsinden ölçümünün yaklaşık olarak gebelik haftasına tekabül etmesidir... *

Ultrasonografi incelemeleri yapılmadığı durumlarda bu ölçüm gebelik haftasını belirlemede oldukça etkili bir şekilde kullanılabilmektedir ve dünya üzerinde halen gebelik takibinde yaygın olarak kullanılmaya devam etmektedir.

İsterseniz bir deneme yapabilirsiniz, ancak bunu asla bir takıntı haline getirip ufak-tefek oynamalar için (örneğin 23. haftada yaptığınız ölçümün 21 çıkması gibi) kendinizi üzmeyin.

Bu gebelik haftasından itibaren göbeğinizle pubis arasında kalan orta hat çizgisi de ("linea nigra") koyulaşmaya başlayabilir, endişelenmeyin, bu çizgi doğumdan sonraki birkaç ay içinde tamamen kaybolacaktır.

*

Doktorunuzun size önerdiği demir (ve vitamin) ilacını düzenli olarak almayı unutmayın. * Özellikle kansızlığınız varsa sizin ve bebeğinizin ihtiyacı olan demiri hiç bir gıdayla yeterince alamazsınız. Bazı doktorlar anne adaylarına yalnızca demir içerikli ilaçlar verirken, bazıları içinde günlük ihtiyacı karşılayan demiri de ihtiva eden multivitamin tabletlerini önerebilirler.

* * *

* Kalsiyum alımının önemini daha önceki bir haftada vurgulamıştık ve burada tekrar ele alıyoruz: Günlük ihtiyacınız olan 1200 miligram kalsiyumu alamadığınızda bebeğinizin kemik yapımı için kullanılacak bu madde kemiklerinizden alınır. Bebeğiniz kalsiyumsuz kalmasa bile sizin kemiklerinizin (ve dişlerinizin) kalsiyum içeriği azalır ve bu durum kısa vadede kramp sorunu, uzun vadede ise kemik erimesi sorununun ortaya çıkmasını kolaylaştırır. Bir bardak süt (200 ml) yaklaşık 250 miligram, bir kibrit kutusu büyüklüğünde beyaz peynir yaklaşık 150 miligram, bir bardak ayran (200 ml) yaklaşık 170 miligram kalsiyum içerir. Yani kalsiyumdan en zengin gıdalar süt ve süt ürünleridir. Peki ineklerin ürettiği sütteki bu kalsiyum onlara nereden gelmektedir? İkinci büyük kaynak yeşil yapraklı sebzelerdir. Eğer bu gıdalardan yeterince alıyorsanız kalsiyum desteğine kesinlikle ihtiyacınız yoktur. *

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bebeğiniz bu haftalarda aynen yenidoğmuş bir bebek gibi uyku ve uyanıklık dönemlerinden geçer. Bebeğiniz kız ise rahimi bu haftada gelişmeye başlar.

* Yandaki resim kalp ve karaciğer seviyesinden alınmış bir ultrason görüntüsü. Bebeğinizin safra kesesi üstte ufak siyah boşluk, midesi ise hemen altında daha büyük siyah boşluk şeklinde gözleniyor. *

Bu hafta sonunda bebeğinizin boyu 25 cm. ve ağırlığı tam 320 gram!  

*  

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* Bebek haraketleriniz bir iki hafta önce başladı ve bu haftadan itibaren bebeğinizin oynama sıklığı ve hareketlerin hissedilebilirliği artacak. Bu süreçte siz zaman zaman bebeğinizin "daha az oynadığını" hissederek endişeye kapılabilirsiniz. Bilmeniz gereken, bu haftalarda bebek hareketlerinin tutarsız olduğudur. Hareketler bebeğiniz büyüdükçe ve beyin dokusu geliştikçe daha anlamlı ve daha istikrarlı olacaktır. İleri gebelik haftalarında bebeğinizin seslere, yediklerinize ve hatta sizin konuşmanıza tepki verdiğini görecek ve bu duyguyu çok seveceksiniz. *

Bazı anne adaylarında bu haftalarda veya daha ileriki haftalarda burun kanamaları olabilir. Bu kanamalar genellikle şiddetli değildir ve kendiliğinden dururlar. Kanamaların nedeni damar sisteminizdeki değişimler nedeniyle (kan miktarının artması) dış ortama açık olan burun içi kılcal damarların daha kolay çatlayabilir duruma gelmiş olmasıdır. Yaklaşık %20 anne adayı gebelikte bu durumu yaşar. Tüm burun kanamalarının nedeni elbette bu şekilde açıklanamadığından durumu her zaman olduğu gibi doktorunuza iletmelisiniz.

Diş eti kanamaları da bu haftalarda sıktır ve gebelik döneminde diş etinde ortaya çıkan değişikliklere bağlıdır.

Bu haftalardan itibaren yaşayabileceğiniz diğer bir durum da "kasık ağrısıdır". İki taraflı kasık ağrısı olarak hissettiğiniz bu ağrı aslında "apışarası" adı verilen bölgede yani bacağınızın iç yüzünün kemik çatınızla birleştiği yerde duyduğunuz bir gerginliktir. Bu gerginlik bölgedeki kaslarla kemikleri birbirine bağlayan ligaman adını verdiğimiz bağ dokusu elemanlarının gerilmesinden başka birşey değildir ve normaldışı bir duruma işaret etmez.

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

*

Bu gebelik haftasında ya da daha önce yapılan bir ultrasonda doktorunuz size "bebeğin eşi biraz aşağıda..." gibi bir şey söylemiş olabilir. Burada kastedilen "eş", bebeği besleyen plasenta adlı yapıdır. Bu yapı, gebelik ilerledikçe yer değiştirmeye devam eder ve genellikle 24. haftaya kadar rahim içindeki gerçek yerine ulaşır. "Eş aşağıda" demek, plasenta doğum kanalı girişine yakın, ya da bu kanalı kapatıyor demektir. Yanda miyadında bir bebekte plasentanın bulunduğu pozisyonu bebeğin sırtının hemen arkasında, kordon çıkışıyla birlikte görüyorsunuz.

Soldaki resimde ise plasenta ve kordon çıkışı daha yakından görülüyor.* İlk gebeliğini yaşayan anne adaylarında ender görülen ve "placenta previa" ("önde gelen plasenta") adı verilen durum kendini beklenmedik zamanlarda oluşan kanamalarla gösterir. *

İlk gebeliğinizse ve "eşiniz aşağıdaysa" biraz daha sabredin, birkaç hafta içinde bu durumun ortadan kalkma ihtimali yüksektir. Yine de bir kanama şikayetiniz olduğunda doktorunuza başvurmayı ihmal etmeyin.

Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu 28 cm. ve ağırlığı yaklaşık 400 gram!

*  

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bel ağrısı çekiyorsanız daha önce 11. haftada bahsedilen önlemlere ek olarak almanız gereken önlemler şunlardır:

*
• *
  Alçak topuklu ayakkabılar tercih edin. Yüksek topuklu ayakkabılar gibi hiç topuğu olmayan düz ayakkabılar da belinizin zorlanmasına neden olabilir.
  *
*
• *
  Günlük yürüyüşler yapmayı ihmal etmeyin.
  *
*
• *
  Oturduğunuzda dizlerinizin kalça seviyenizden yüksek olması için bir tabure kullanın.
  *
*

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bebeğiniz yaklaşık 500 gram oldu ve sanki gerçek bir insanın ufak bir modeli.:-)).

Artık gözkapakları da var ancak bunları çok daha ileri haftalarda kullanacak.

*

* * * * * * * * * * *

Kaş tüyleri ortaya çıkmış olsa da henüz oldukça incedir: Bebeğinizin doğduğunda kaşlarının belli belirsiz olduğunu farkedebilirsiniz. Çoğu bebek böyledir. Kaşlar genellikle doğum sonrası yaşamın 6. ayından itibaren belirginleşmeye başlar. Ultrasonografide doktorunuz size bebeğinizin göz merceklerini çoğu durumda gösterebilir

* * * * * * * * * * *

Yandaki resimlerde (sağdaki resim omurgaların 3D ultrason görüntüsü, bebeğin omurgaları net ve adeta teker teker sayılacak kadar belirgin bir şekilde gözleniyor.

Bebeğiniz erkekse testisleri ilk gelişim yerleri olan karın içi bölgeden skrotuma inmeye başladı (skrotum testisleri barındıran torbamsı dış genital organdır). Bu süreç 32. haftanın sonuna doğru tamamlanmış olacak.

*  

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bu ve ilerleyen haftalarda bebeğinizin alanı bol olduğundan tekmeleme, yumruklama, omuz atma gibi değişik hareketleri birbirinden ayırt edebilir duruma geleceksiniz. Hatta karnınızdan da hareketleri takip edebilirsiniz.* Her bebek kendine özgü bir hareket etme alışkanlığı geliştirir. Bazı bebekler yaradılışları gereği daha az hareket ederlerken bazıları daha aktiftir. *

Gebelik döneminde hiç bir nedene bağlanamayan karın ağrılarına sık rastlanır. Bu ağrılar çoğu durumda kısa süreli ve bıçak saplanır tarzda hissedilirler ve beraberinde başka normaldışı bir belirti yoktur. Bu ağrıların daha önceki haftalardan birinde anlatıldığı gibi rahimi yerinde tutan bağların gerilmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Rahim hızla büyümekte, bağlar ise daha yavaş büyüdüklerinden rahim tarafından gergin hale getirilmektedirler.

Her şikayetinizi danıştığınız gibi bu şikayetinizi de doktorunuza danışmanız önemlidir. Diğer ağrı nedenleri gözden geçirilecek ve sorun saptanmadığında ağrı bu şekilde açıklanacaktır.

Bebeğinizin vücudunda oransal ilişkiler giderek normale dönüyor, ancak baş hala vücuda göre nispeten biraz daha büyük.* Bebeğinizin orta kulak kemikleri de gelecek haftanın sonunda gelişimini tamamlıyor ve sesleri bebeğinizin işitme merkezine iletmeye başlıyorlar. * Bebeğinizle konuşuyor musunuz? *

*
	İşitme denen olgu aslında çok ilginçtir: Dış ortamdaki sesler geniş bir çanak (kulak kepçesi) tarafından toplanır ve kısa bir borudan geçerek (dış kulak yolu) bir zarı (kulak zarı) titreştirir. Bu titreşim, alınan sesi bir paket veri haline getirir. Bu paket veri üç ayrı kemikle (çekiç, örs, üzengi) işitme sinirine buradan da beyinde işitme merkezine iletilir. Paket veri burada açılır ve anlamlandırılır. Telefon ve mikrofon, kulağın bu çalışma prensibinden yola çıkılarak icat edilmiştir.
*

Bu gebelik haftasında yapılan ayrıntılı bir ultrason bebeğiniz ve diğer gebelik yapılarının durumu hakkında oldukça ayrıntılı bilgiler verebilir.

Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu 31 cm. ve ağırlığı yaklaşık 550 gram!

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Doktor kontrollerinize düzenli olarak gidiyormusunuz?

*

Doktorunuz size bu haftalarda "şeker yükleme" ya da "şeker tarama testi" şeklinde bir test yapılmasını önerebilir. Hiçbir belirti vermeden de gelişebilen gestasyonel diyabet (gebelikte görülen şeker hastalığı, "gebelik şekeri") 24-28. gebelik haftaları arasında yapılan iki farklı testle araştırılır. Diyabet açısından daha yüksek risk altında olanlara 100 gram glikoz yüklemesi ile OGTT adı verilen tanı koydurucu test, riski düşük olan anne adaylarına ise 50 gram glikoz ile PPG adı verilen tarama testi uygulanır. OGTT'de birer saat aralıklarla toplam dört kez kan şekeri ölçümü yapılırken PPG'de yalnızca 1. saat tokluk kan şekeri ölçülür.

PPG bir şeker hastalığı tarama testidir ve bu testte kan şekeri değeri yüksek çıkanlarda diyabet şüphesi doğduğundan esas tanı koydurucu OGTT testi uygulanır. PPG yapılması için tok veya aç olmanız önemli değildir. Şekerli suyu içtikten kanın alınacağı bir saat sonraya kadar hiçbir şey yiyip içmemelisiniz.

Gebelik dönemi idrar yolu enfeksiyonu gelişimine zemin hazırlar. Bunun en önemli nedeni idrar yollarındaki düz kasların tüm düz kaslarda olduğu gibi gevşeme eğiliminde olmasıdır. Bu gevşemeye bağlı olarak akım az da olsa yavaşlar. Bununla beraber anne adayının az sıvı alması da bu tür enfeksiyonların gelişmesini kolaylaştırır.

İdrar yolu enfeksiyonları genellikle idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma şeklinde belirti verirler. Gebelik döneminde ise hiç bir belirti vermeyen "sinsi" idrar yolu enfeksiyonlarına sık rastlanır. Bu tür gizli enfeksiyonlar genellikle idrar kültürü incelemesiyle ortaya çıkarılırlar. Doktorunuz sizden böyle bir inceleme istemiş ve gelen sonuca göre antibiyotik kullanmanızı önermişse bunu kabul etmelisiniz. Gizli idrar yolu enfeksiyonları erken doğum riskinin artmasına katkıda bulunabilirler. Dahası tedavi edilmeyen gizli idrar yolu enfeksiyonları böbreklerde dahi enfeksiyon oluşmasına neden olarak daha ciddi sorunları beraberinde getirebilirler.

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Bebeğinizin kemik ve kas dokusu hızla gelişmeye devam ediyor. Bu da hareketlerin giderek güçleneceği anlamına gelir. Yiyeceklerle aldığınız kalsiyum özellikle bu gebelik haftalarından itibaren çok önemlidir. Bebeğiniz asla kalsiyumsuz kalmaz, ancak sizin kemiklerinizdeki depo yeterince kalsiyum almazsanız giderek azalabilir.

* Düşünüyorum, öyleyse varım! * 24. hafta gebelik seyri açısından bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Amerika, bu haftadan itibaren kanunen bebeği kendi hak ve özgürlüklerine sahip ayrı bir birey olarak görür . Türkiye'de ise aynı durum 26. haftadan itibaren sözk onusudur. * Neden 24. hafta? Bilimsel veriler bebeğin bu haftadan itibaren algılarının önemli bir kısmının geliştiğini ve bebeğin uyaranlara refleks değil, bilinçli cevap verdiğini göstermektedir. Yani bebek artık öğrenmeye, bilgileri hafızasında depolamaya ve "düşünerek mantıklı tepkiler vermeye" başlamıştır. *

Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu yaklaşık 32 cm. ve ağırlığı yaklaşık 640 gram!

BU HAFTA SİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

Rahiminiz şu anda yaklaşık olarak bir futbol topu büyüklüğünde. Büyüme hızlı bir şekilde devam ediyor. Bu büyüme sürecinde rahiminiz belinizde bulunan sinirlere hafifçe baskı yaptığında bile bel ve bacaklarınızda zonklama tarzında ağrılar hissedebilirsiniz.* Dinlenin, sık sık pozisyon değiştirin, ağrı oluştuğunda ılık bir duş alın ya da ağrıyan bölgeye buz tatbik edin. Ağrılarınız çok şiddetli olduğunda doktorunuzun önereceği ağrı kesicileri kullanabilirsiniz. * Resimde gördüğünüz şekilde, belinizdeki kavisleşmenin ortaya çıkmasına tam olarak izin verin. Bunu karnınızı çıkabildiği kadar dışarıya çıkararak sağlayabilirsiniz (karnınızı gizlemeye çalışmayın). *

BU HAFTA BEBEĞİNİZDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLER

* *

* Üç boyutlu ultrason hakkında bilginiz var mı? Henüz çok yaygın olmayan bu teknoloji bebeğinizin daha gerçekçi ve sizin de kolaylıkla anlayabileceğiniz bir şekilde görülmesine olanak sağlamaktadır. Çalışma prensibi basittir: bebeğinizin çeşitli açılardan hızlı bir şekilde alınan ultrasonografi kesitleri ekrana hacimli bir görüntü olarak yansır. İlk geliştirilen cihazlarda kesit alma zamanı uzun olduğundan görüntüler gerçekten uzak olabilmekte veya gerçeğe yakın görüntüler alabilmek için çok uzun zaman geçmesi gerekebilmekteydi ve görüntüler hareketsiz, sabit resimlerdi. * Bir görüntüyü hareketliymiş gibi görebilmemiz için gözümüzün önünden saniyede 12'den fazla görüntü geçmesi gerekir. Günümüzde saniyede 16 ve hatta daha fazla görüntü alabilen cihazların geliştirilmesiyle bebeğinizin hareketleri de ekranda eş zamanlı gözlenebilmektedir. Bu cihazlar gerçek eş zamanlı 3 boyutlu ultrasonografi (yani 4 boyutlu ultrasonografi, burada dördüncü boyut zamandır) olarak adlandırılmaktadır. * Şu an için 4 boyutlu ultrasonografi bizlere görsel olarak "mucizeler" sunmakta olsa da bebeğe ait detaylar yine de geleneksel (2 boyutlu) ultrasonografiyle incelenmeye devam edilmektedir. Yani bu yeni teknoloji sadece tamamlayıcıdır. *

Dört boyutlu ultrasonografi bebeğinizin sağlığının değerlendirilmesi için mutlaka yapılması gerekli bir inceleme değildir. Her anne adayında yukarıdaki kadar net görüntüler elde edilememektedir. Görüntü kalitesini etkileyen en temel faktör bebeğinizin duruş pozisyonu ve ultrasonografinin yapıldığı gebelik haftasıdır (ideal haftalar 26-32 arasıdır, daha ileri haftalarda net görüntü almak zorlaşmaktadır).

Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu yaklaşık 33 cm. ve ağırlığı yaklaşık 800 gram!
*  

*  

26. GEBELİK HAFTASI

Boy: 35.6 cm.       Ağırlık: 760 gr.

İçimde ani kasılmalar ve gevşemeler olmaya başladı. Eşim bu kasılmaların doğumu getireceğini düşünerek hemen doktorumdan randevu oldu. Muayeneye giderken kasılmaların devam etmesi beni de biraz ürkütmüştü.

(Yandaki Resim: İki elimiz yanağımıza koymuş, adeta uyku poziyonumuz...)
*
* Muayenehane sırasında bu kasılmaların bir anlamda rahmin antrenman kasılmaları kabul edilen "Braxton-Hicks kasılmaları" olduğunu, normalde 30. haftada kendisini gösterdiğini, bende biraz erken başladığını öğrendim. Bizim düşündüğümüz gibi erken doğum uyarıları değilmiş.

Erken doğumda kasılmalar günlük yaşamımı etkileyecek sıklıkta ve düzenli aralıklarla (periyodik) gelirmiş. Sıklığı ve şiddeti gittikçe artarak güçlenirmiş. Oysa benim kasılmalarım adet sancısı gibi oluyor.

Yapılan Obstetrik USG (Gebelik ultrasonu)'nda omurganın bütünlüğünü ve düzenliliğini gösteren "Düzgün tren yolu görünümünü" görmek son derece önemliymiş (Yandaki Resim).
*
* Gebeliğimin öncesinde folik asit desteği almam, bebeğin beyin ve omurga oluşumundaki bazı problemlerde koruyucu etki yaratıyor.  

Bunun dışında doktorum bana bu haftadaki bebeklerin dokunmaya ve temasa beyin dalgaları ile cevap vermeye başladığını söyledi. Biz kasılmaları düşünürken bebeğim, beyin dalgalarını bile kullanmaya başlamış.

Vücudunuz
* Uykunuzun bölünmesine hazırlıklı olun. Her geçen gün rahat etmeniz daha da zorlaşacaktır ve her gece en az 2 kere kalkıp tuvalete gitme ihtiyacı duyacaksınız. Açığı kapatmak için mümkün oldukça kestirin.

Bebeğiniz
* Bu hafta üçüncü üç aylık dönem başlıyor. Başlangıçtan beri başından – kalçaya ölçülen bebeğiniz artık boydan boya ( başından ayak parmakları ucuna) ölçülebilir. Bebeğiniz şimdi tam 1 Kilogram! (1000gram), başından kalçasına uzunluğu 24 cm. Toplam uzunluğu 34 cm.

Duygularınız
* Seks ve uyku arasında seçim yapmanız gerekirse, kesinlikle uykuyu seçerdiniz! Karnınız büyümeye devam ettikçe ve yorgunluğunuz arttıkça sekse olan ilginizin azalması doğal. Eşinize bu hislerinizi anlatın, onun karmaşık duygular hissetmesini engelleyebilirsiniz.   

Vücudunuz
* Bebeğiniz tekme atmaya başladı. Bebeğiniz kaslarınızı ve içorganlarınızı tekmelerken rahatsızlık duymanız doğal. Artık bebeğiniz çok güçlü, hatta tekmelerini bazen kıyafetlerinizin üzerinden bile görebilirsiniz.

Bebeğiniz
* Bebeğinizin ağırlığı yaklaşık 1100 gram. Başından – kalçasına uzunluğu 25cm. Toplam uzunluğu 35cm. Hareket ediyor, tekme atıyor ve müziğe daha da çok tepki veriyor artık.

Duygularınız
* Bazen bebeğinizle haftada 7 gün 24 saat uğraşacak olma fikri size ve eşinize çok yorucu geliyor. Bebeğinizi karşılamaya hazırlandığınız şu günlerde böyle hisleriniz olması çok doğal. Rüyalarınızı ve endişelerinizi paylaşmanız hazırlanmanıza yardımcı olacaktır.

Vücudunuz
* Büyüyen rahminiz ve ağır kan dolaşımı yüzünden bacaklarınıza kramplar girebilir. Bu kramplar acı vermekle kalmıyor, güzel bir gece uykusunu bölebiliyor. Eğer bu kramplar çok sıklaşırsa doktorunuza gitmeyi ihmal etmeyin. Ayrıca hergün egzersiz yapmak krampları azaltabilir.

Bebeğiniz
* Bebeğiniz 1 kilo 250 gram ağırlığında. Başından – kalçasına uzunluğu 26 cm. Toplam uzunluğu 37 cm.

Duygularınız
* Eşiniz her ne kadar anlayışlı ve heyecanlı olsa da anlayamayacağı bazı konular olacaktır. Hamilelik döneminiz kız arkadaşlarınızla ve kendi annenizle sizi yakınlaştıracak bir dönem. Annenizle onun doğum anılarını paylaşın.

Vücudunuz
* Rahminizin kasılıp gevşediğini hissedeceksiniz. Ancak acı duymayacaksınız. Aslında bu kasılmalar hamileliğinizin ilk günlerinden beri oluyor ancak siz daha yeni hissetmeye başlıyorsunuz. Bu kasılmalar acı veriyorsa ve saatte 4 kereden fazla hissediyorsanız mutlaka doktorunuza danışın.

Bebeğiniz
* Hamileliğinizin bu aşamasında bebeğinizin ağırlığı 1 kilogram 360 gramdır. Başından – kalçalarına uzunluğu 27 cm ve toplam uzunluğu 38 cm.

Duygularınız
* Doğuma az kaldı! Şimdi bebek için son hazırlıkları yapıyorsunuz. Arabanıza bir bebek koltuğu monte ettirmeyi, emzirme hakkında edinebileceğiniz tüm bilgileri edinmeyi unutmayın. Anne sütü bebeğinize verebileceğiniz en iyi besindir. Ayrıca anne ile çocuğu yakınlaştıran en önemli etkenlerdendir

Vücudunuz
* Şimdiye kadar kendilerini göstermedilerse artık, göğüslerinizde ve karnınızda çatlaklar oluşmaya başlayacak. İlk başlarda pembemsi olacaklar ve daha sonra gümüşi renk alacaklar. Bu çatlaklar emzirme dönemi sona erince kendiliğinden yok olacaklar. Tabii tümü yok olmayabilir!

Bebeğiniz
* Bebeğiniz büyümeye devam ediyor. Ağırlığı 1 kilogram 603 gram, başından – kalçasına uzunluğu 28 cm. Toplam uzunluğu 40 cm. Artık bebeğinizi vücudu işlevlerinin çoüunu yerine getiriyor.

Duygularınız
* Aileniz ve arkadaşlarınız, bebeğinizin ne kadar kuvvetli tekme attığını görünce şaşıracaklar. Herkez karnınıza dokunup bebeğinizi hissetmek isteyecek. Onlara izin verin.

İpuçları
* Saat ve yüzük takmak dolaşım sisteminde problem nedeni olabilir. Yüzükler çok sıkı olursa hamile kadınların parmağından bazen kesip çıkarmak gerekebilir

Vücudunuz
* Kasığınızda oluşacak belli belirsiz acı ve sancılar doğal bir gelişme. Bebeğiniz iç organlara baskı uyguluyor.

Bebeğiniz
* Bebeğiniz bu hafta 1 kilogram 800 gram. Başından – kalçasına uzunluğu 29 santimin üzerinde ve toplam uzunluğu 42 cm. Bebeğinizin merkezi sinir sistemi de artık gelişimini tamamladı.

Duygularınız
* Artık kendinizi ikinci plana itilmiş ve ihmal edilmiş hissediyorsunuz. Size bakan herkez bebeğinizi görüyor. Bunlar normal hisler, annelik içgüdünüzün zayıf olduğunu sakın düşünmeyin. Bütün bu “Bebek Konuşmaları” sizi sıkmaya başladığında, gülümseyin ve kibarca “Başka birşey konuşsak olmaz mı?” deyiverin.

İpuçları
* Eğer birden fazla bebek bekliyorsanız kalori ihtiyacınız için protein, vitamin ve mineral ihtiyacınız artacaktır. Normal hamileliğe göre her bebek için günde ekstra 300 kaloriye daha ihtiyacınız var.

Vücudunuz
* Yüzünüzde, boynunuzda ve göğsünüzde örümcek ağı gibi damarlar görünmeye başladı. Bunun nedeni artan kan basıncı. Birçok kadında ortaya çıkan damarlar, açık tenli kadınlarda daha da belirgin oluyor. İyi haber ise, bu damarlar doğumdan sonra birkaç hafta içinde yokolacak.

Bebeğiniz
* Bebeğiniz bu hafta 2 kilogram ağırlığa ulaştı. Başından – kalçasına uzunluğu hamileliğin bu haftasında 30cm. Toplam uzunluğu 43cm. Bebeğiniz artık pembe ve yumuşak gözüküyor.

Duygularınız
* Bebeğinize bir yuva hazırlama içgüdüsüyle, onun odasını boyamak, temizlemek ve hazırlamak için sabırsızlanıyorsunuz. Hatta bebeğinizin odası çoktan hazırsa bile bu hafta odanın dekorasyonunu yeniden değiştirmek için bir arzu duymanız doğal.

İpuçları
* Hamileliğiniz sırasında kilolarınız artmaya başladığında sakın yemeklerinizi kesmeye başlamayın. Bebeğinizin ve sizin kaloriye, iyi gıdalara, sağlıklı beslenmeye ihtiyacı var.

Vücudunuz
* Hep oturmak istemeniz normal, ancak hiç kalkmadan saatlerce oturmamalısınız. Aksi takdirde rahminiz damarlarınıza güçlü bir baskı yapacak ve bacaklarınız ile bilekleriniz uyuşacaktır. Oturmak zorundaysanız (örneğin işte veya yolculukta) ara sıra gerinin ve her saat başı mola verip biraz yürüyün.

Bebeğiniz
* Bebeğiniz bu hafta 2 kilo 275 gram. Başından – kalçasına uzunluğu yaklaşık 32cm. Toplam uzunluğu 44cm.

Duygularınız
* Nedense, her karşılaştığınız kişi, özellikle de kadınlar size tavsiye veriyor. Eğer bu sizi rahatsız etmeye başlarsa, umursamamaya çalışın ve bu tavsiyelerin ileride size ne kadar eğlendirici geleceğini düşünün. Hatta bazıları işinize bile yarayabilir. Ayrıca bütün bunların iyi niyetle yapıldığını da unutmayın

Vücudunuz
* Göğüslerinizde sarımtırak, yapışkan bir sıvı hissedebilirsiniz. Bu sıvı, sütten önce gelen bir madde. Cinsel ilişki sırasında göğüsler uyarılınca bu akıntı daha da çoğalır. Eczanelerde satılan emzirme pedleri sizi rahatlatabilir.

Bebeğiniz
* Bebeğiniz şimdi 2 kilo 550 gram. Başından – kalçasına uzunluğu hamileliğin bu haftasında 33cm. Toplam uzunluğu 45cm. Bebeğinizin beyni, vücudun diğer organları ile ilişkiyi kurmaya başlıyor.

Duygularınız
* Ne kadar hazırlıklı olursanız olun hatta beklediğiniz ilk bebeğiniz olmasa da hala doğum fikri ile ilgili huzursuzluklarınız olabilir. Hamilelik derslerinizde öğrendiğiniz rahatlatıcı ve acı azaltıcı hareketleri hatırlayın. Ayrıca endişelenmeyin, doğumda ve sonrasında, kendinize güveniniz, rahatlığınız ve yanınızda size destek olan insanların varlığı size yardımcı olacaktır.

İpuçları
* Hamile sütyenleri büyüyen gögüslerinizi desteklemeye göre tasarlanmıştır. Gündüz veya gece uyurken kendinizi daha rahat hissetmek için bu özel sütyenlerden giyin

Vücudunuz
* Sindirim güçlüğü ve nefes darlığı daha da kötü bir hal alabilir çünkü artık rahmin baskısı daha da fazlalaştı. Kısa bir süre sonra, bebek aşağıya doğru inmeye başlayınca rahatlayacaksınız.

Bebeğiniz
* Bu hafta itibariyle, bebeğiniz 2 kilogram 750 gram. Başından – kalçasına uzunluğu 34cm, toplam uzunluğu 46cm.

Duygularınız
* Hamileliğinizin bu döneminde, vücudunuz gittikçe genişlerken eşinize yeteri kadar ilgi gösterememeniz doğaldır. Bu sebeple, ondan doktora giderken gelmesini rica edin, birlikte doğum egzersizleri yapın.

İpuçları
* Doğum çantanızı hazırlamaya başlayın. Sigorta kağıdınızı ve yanınıza alacağınız önemli şeyleri listeleyin.

Vücudunuz
* Sindirim güçlüğü ve nefes darlığı daha da kötü bir hal alabilir çünkü artık rahmin baskısı daha da fazlalaştı. Kısa bir süre sonra, bebek aşağıya doğru inmeye başlayınca rahatlayacaksınız.

Bebeğiniz
* Bu hafta itibariyle, bebeğiniz 2 kilogram 750 gram. Başından – kalçasına uzunluğu 34cm, toplam uzunluğu 46cm.

Duygularınız
* Hamileliğinizin bu döneminde, vücudunuz gittikçe genişlerken eşinize yeteri kadar ilgi gösterememeniz doğaldır. Bu sebeple, ondan doktora giderken gelmesini rica edin, birlikte doğum egzersizleri yapın.

İpuçları
* Doğum çantanızı hazırlamaya başlayın. Sigorta kağıdınızı ve yanınıza alacağınız önemli şeyleri listeleyin.

Vücudunuz
* Annelik antikorları plasenta vasıtası ile bebeğe aktarılıyor. Bu antikorlardan bir kısmı da anne vücudunda depolanıyor. Anne sütünde depolanan bu antikorlar, emzirme döneminde bebeği enfeksiyonlardan koruyacak.

Bebeğiniz
* Bebeğiniz yaklaşık 3 kilogram 100 gram. Başından – kalçasına uzunluğu bu hafta fazla değişmedi; hala 35cm. Toplam uzunluğu 47cm. Bebeğiniz büyümesini artık tamamladı. Şu anda yağ depolayan bebeğiniz bu yağları doğumda soğuk almamak için kullanacak.

Duygularınız
* Annelik içgüdülerinizi sorgulamaya devam ediyor olabilirsiniz. Örneğin bir arkadaşınızın bebeğine karşı yoğun annelik duyguları hissetmiyor olabilirsiniz. Merak etmeyin bu duygular bebeğinizi kucağınıza alır almaz değişecek. Anneleri çok az bir kısmı bebekleri ile bir bağ kurmakta zorlanırlar. Ve çoğu bebekleri ile anında güçlü bir sevgi ilişkisi kurarlar.

İpuçları
* Bebeğinizin pozisyonunu doktorunuz ultrason ile belirleyebilir. Bebeğin uterusta nasıl bulunduğunun tanımlanmasına yardım eder.

 
*  

Boy: 50.7 cm.      Ağırlık: 3288 gr.
*
* Deniz bebeğin içeride geçirdiği son haftası. Doktorum organ gelişimini tamamladığını söyledi. İstatistiklere göre, erkek bebekler kız bebeklerden ortalama olarak 150-200 gram kadar daha ağır olurmuş.
*
*
* Ancak bebeğin cinsiyeti doğum gününü etkilemiyor, yani kız veya erkek olmanın tahmini doğum tarihine etkisi yok.
*
* Artık bir "Noel baba kostümü" giyebilecek kadar iri bir karnım var !!!  Bu hafta doktorum Deniz bebeğin gelecek hafta doğabileceğini düşünerek hazırlıklı olmamızı istedi.
*
*
*
*

* Bizimkinin başı da mesaneme (idrar torbasına) baskı yapıyor, sürekli tuvalete gitme ihtiyacı hissediyorum. (Yandaki Resim)
*
* Her şeyin iyi gitmesi durumunda ben belden uyuşturularak yapılan EPİDURAL ile normal doğum istiyorum. Bu konuda oldukça araştırdım.SEZARYEN ve NORMAL DOĞUM ;her ikisinin de birbirine göre avantaj ve dezavantajları var.  Ancak sezaryenin bir ameliyat olması beni korkutuyor. Yine de, aksi giden bir durumda sezaryeni düşünebilirim. Tanrım ne kadar heyecanlı ve dinamik bir süreç !!!
* Acaba hangisi benim için uygun sezaryen mi normal doğum mu ?
*

* Akşam eve geldiğimizde bu defterin de sonuna geldiğimi fark ettim. 40 Hafta ne kadar da çabuk geçmiş ve tek kişilik bedende iki kişi yaşamışız. Bu gece eşimle üç kişilik bir aile olmanın hayalini kurduk

Vücudunuz
* Hamileliğinizin sonu hiç gelmeyecek gibi geliyordu size. Ama işte son iki haftadasınız. Doktorunuz randevularınızı sıklaştırabilir, endişelenmeyin bu sadece doğum yaklaştığı için.

Bebeğiniz
* Bebeğinizin ağırlığı yaklaşık 3 kilogram 400 gram. Başından – kalçasına uzunluğu 37 – 38cm arasında. Toplam uzunluğu 48cm.

Duygularınız
* Bekleyiş, heyecan, endişe… Her an doğum başlayabilir endişesi ile plan, program yapamıyorsunuz. Bir de işi bıraktıysanız bu duygu daha da yoğunlaşabilir. Bu duyguları yenin ve kendinize öğle yemeği, çay gibi programlar yapın.

İpuçları
* Doğum sancısı çekerken farklı pozisyonlar kullanmak istiyorsanız, masaj, rahatlama teknikleri, hipnoterapi yöntemlerini doğumdan önce doktorunuzl konuşun.